Ngành Công nghệ tài chính là gì, học gì, trường nào, ra trường cơ hội như nào?

Công nghệ tài chính là một ngành học còn khá mới nhưng đang được quan tâm mạnh vì nằm đúng giao điểm giữa tài chính, dữ liệu và công nghệ. Trong bối cảnh kinh tế số của Việt Nam năm 2024 được ước đạt 18,3% GDP và Chính phủ tiếp tục thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, nhu cầu nhân lực hiểu cả nghiệp vụ tài chính lẫn công nghệ số ngày càng rõ hơn.

I. Giới thiệu chung về ngành Công nghệ tài chính

Công nghệ tài chính là ngành học phù hợp với những bạn muốn làm việc trong môi trường tài chính hiện đại, nơi sản phẩm và dịch vụ không còn vận hành hoàn toàn theo cách truyền thống. Đây cũng là ngành dễ bị nhầm với Tài chính – Ngân hàng, nên cần hiểu đúng bản chất trước khi chọn.

I.1 Ngành Công nghệ tài chính là gì?

Công nghệ tài chính (Financial Technology) là ngành đào tạo cách ứng dụng công nghệ vào các hoạt động tài chính để tạo ra sản phẩm, dịch vụ và giải pháp mới. Các chương trình của UEH, Học viện Ngân hàng và PTIT đều cho thấy sinh viên không chỉ học tài chính mà còn học thêm dữ liệu, lập trình, AI, blockchain, bảo mật và các giải pháp công nghệ dùng trong thanh toán, đầu tư, tín dụng hay quản trị rủi ro.

Vai trò của ngành này ngày càng rõ khi thị trường tài chính chuyển mạnh sang môi trường số. VNU-IS mô tả đây là ngành liên ngành gắn với toán, thống kê, tin học, kinh tế, tài chính và kinh doanh trong thời đại chuyển đổi số; còn UEH nhấn mạnh việc ứng dụng AI, Big Data, Blockchain và Machine Learning để tạo ra nền tảng, sản phẩm và giải pháp tài chính mới.

I.2 So sánh Công nghệ tài chính và Tài chính ngân hàng

Tài chính – Ngân hàng là ngành rộng hơn, tập trung vào kiến thức tài chính doanh nghiệp, đầu tư, ngân hàng, thị trường tài chính và quản trị tài chính. Công nghệ tài chính vẫn dựa trên nền tảng đó, nhưng đi sâu hơn vào việc thiết kế, phân tích và vận hành sản phẩm tài chính trên nền tảng số, nên sinh viên phải học thêm lập trình, dữ liệu, hệ thống thông tin và công nghệ mới.

Nói ngắn gọn, nếu Tài chính – Ngân hàng nghiêng về nghiệp vụ tài chính thì Công nghệ tài chính nghiêng về việc giải quyết bài toán tài chính bằng công nghệ.

II. Chương trình đào tạo ngành Công nghệ tài chính

Chương trình Công nghệ tài chính thường được xây theo hướng liên ngành. Sinh viên không học thuần tài chính, cũng không học thuần công nghệ, mà học để hiểu cách hai mảng này kết nối với nhau trong thực tế doanh nghiệp và thị trường tài chính số.

II.1 Kiến thức nền tảng

Ở giai đoạn đầu, sinh viên thường học các nhóm kiến thức về kinh tế, tài chính, kế toán, toán, thống kê và khoa học dữ liệu. Nhiều chương trình chính thức còn đưa thêm các học phần như thị trường tài chính, ngân hàng thương mại, kinh tế lượng trong tài chính và quản lý dữ liệu để người học có nền tảng đủ chắc trước khi đi vào FinTech.

II.2 Kiến thức chuyên ngành

Khi vào phần chuyên sâu, sinh viên được học các nội dung như lập trình ứng dụng, phân tích dữ liệu kinh doanh, phân tích nghiệp vụ, phân tích thiết kế hệ thống, blockchain, trí tuệ nhân tạo, bảo mật và các giải pháp công nghệ trong tài chính. Đây là phần giúp người học hiểu cách một sản phẩm tài chính số được hình thành, vận hành và kiểm soát rủi ro.

II.3 Thực hành, thực tập và kỹ năng học được

Điểm đáng chú ý của ngành là tính thực hành khá cao. UEH cho biết sinh viên có cơ hội triển khai các dự án công nghệ tài chính thực tế tại định chế tài chính, doanh nghiệp và dự án khởi nghiệp; VNU-IS cũng nhấn mạnh việc đào tạo kỹ năng thực hành tại doanh nghiệp và tăng cường tiếng Anh cho sinh viên.

Vì vậy, ngoài kiến thức chuyên môn, người học còn rèn được kỹ năng phân tích dữ liệu, làm việc với hệ thống số, giải quyết vấn đề và phối hợp liên phòng ban.

Học ngành này có khó không?

Công nghệ tài chính là ngành khá thử thách vì bạn phải học đồng thời hai vùng kiến thức. Nếu chỉ thích tài chính mà ngại công nghệ, hoặc chỉ thích công nghệ mà không muốn hiểu nghiệp vụ tài chính, bạn sẽ thấy khá vất vả. Ngược lại, nếu thích logic, dữ liệu, sản phẩm số và muốn làm việc trong môi trường chuyển đổi nhanh, đây lại là ngành có sức hút rất lớn.

III. Cơ hội nghề nghiệp và mức lương của ngành

Cơ hội việc làm của ngành này khá rộng vì sinh viên có thể đi vào ngân hàng số, công ty FinTech, công ty công nghệ, tổ chức tài chính, bảo hiểm, chứng khoán hoặc các bộ phận sản phẩm số trong doanh nghiệp. Ngay trên thị trường tuyển dụng hiện tại, các vị trí gần ngành như Business Analyst, Data Analyst, Product Owner và Risk Management Specialist vẫn có số lượng tin tuyển dụng đáng kể trên TopCV.

III.1 Nhánh phân tích nghiệp vụ và sản phẩm tài chính số

Đây là nhánh khá sát với bản chất của ngành vì nhiều sinh viên ra trường làm Business Analyst, Product Analyst hoặc đi theo hướng Product Owner trong ngân hàng số, ví điện tử, nền tảng thanh toán hay công ty giải pháp tài chính. TopCV đang hiển thị 198 việc làm Business Analyst tại Hà Nội và 148 việc làm Product Owner.

Về thu nhập, JobsGO ghi nhận Business Analyst có mức lương trung bình khoảng 22 triệu đồng/tháng, khoảng phổ biến 14 đến 30 triệu đồng/tháng; còn một số vị trí Junior Product Owner đang tuyển ở mức khoảng 15 đến 25 triệu đồng/tháng.

III.2 Nhánh phân tích dữ liệu tài chính

Nếu mạnh về dữ liệu, bạn có thể đi theo hướng Data Analyst, chuyên viên phân tích dữ liệu kinh doanh, phân tích dữ liệu tài chính hoặc hỗ trợ ra quyết định cho sản phẩm tài chính số. Đây là hướng đi hợp với người thích số liệu, mô hình và tối ưu hiệu quả vận hành.

Hiện TopCV đang có 124 việc làm Data Analyst, còn JobsGO ghi nhận Data Analyst có mức lương trung bình khoảng 24,4 triệu đồng/tháng trên toàn quốc.

III.3 Nhánh quản trị rủi ro và vận hành giải pháp FinTech

Một đầu ra khác khá gần ngành là quản trị rủi ro, kiểm soát vận hành và tuân thủ trong môi trường tài chính số. Học viện Ngân hàng cho biết hệ sinh thái FinTech hiện trải rộng sang thanh toán, đầu tư, bảo hiểm, chứng khoán, tín dụng, quản trị rủi ro và giám sát tuân thủ.

Trên thị trường việc làm, TopCV đang có 81 việc làm Risk Management Specialist tại Hà Nội; JobsGO ghi nhận Chuyên viên Quản trị rủi ro có mức lương trung bình khoảng 20,4 triệu đồng/tháng trên toàn quốc, tại Hà Nội phổ biến khoảng 12 đến 20 triệu đồng/tháng.

Cách hiểu mức lương của ngành này

Mức lương của Công nghệ tài chính không nên hiểu là một con số chung cho toàn ngành. Người làm BA sản phẩm số, người làm dữ liệu và người làm rủi ro có mặt bằng thu nhập khác nhau; ngoài ra lương còn phụ thuộc vào thành phố, kinh nghiệm, khả năng dùng công cụ, hiểu nghiệp vụ tài chính và mức độ tham gia trực tiếp vào sản phẩm.

Dữ liệu tra cứu lương của JobsGO được tổng hợp từ hàng trăm nghìn việc làm trên hệ thống kết hợp với thông tin do người dùng cung cấp, nên phù hợp nhất để tham khảo mặt bằng thị trường.

IV. Ai phù hợp với ngành này?

Ngành này phù hợp với những bạn vừa hứng thú với tiền, thị trường, ngân hàng, đầu tư hay thanh toán, vừa không ngại công nghệ và dữ liệu. Bạn không nhất thiết phải là một lập trình viên từ sớm, nhưng nên thích tư duy logic, thích tìm hiểu hệ thống số hoạt động ra sao và vì sao công nghệ có thể thay đổi cách dịch vụ tài chính vận hành.

Ngành cũng hợp với người có khả năng học liên ngành. Bạn sẽ phải đi qua cả tài chính, toán, thống kê, dữ liệu, hệ thống thông tin và công nghệ mới, nên nếu chỉ thích học một mảng rất hẹp thì sẽ khó theo lâu dài. Ngược lại, người có tư duy phân tích, cẩn thận, thích giải quyết vấn đề và sẵn sàng cập nhật liên tục thường hợp với ngành này hơn.

Ngoài ra, Công nghệ tài chính phù hợp với những bạn muốn làm việc trong môi trường hiện đại, gắn với sản phẩm số, đổi mới tài chính và chuyển đổi số doanh nghiệp. Nếu định hướng của bạn là ngân hàng số, ví điện tử, phân tích dữ liệu tài chính, sản phẩm FinTech hoặc quản trị rủi ro trong môi trường công nghệ, đây là ngành có hướng đi khá rõ và còn dư địa phát triển tốt.