Ngành Kế toán doanh nghiệp là gì, học gì, ra trường làm nghề gì?

Kế toán doanh nghiệp là một hướng học thực tế, gắn rất sát với hoạt động vận hành của công ty. Nếu bạn đang muốn biết ngành này học gì, ra trường làm những vị trí nào và có hợp với mình không, đây là những nội dung cần nắm trước khi chọn ngành.

I. Giới thiệu chung về ngành Kế toán doanh nghiệp

Kế toán doanh nghiệp là hướng đào tạo thuộc ngành Kế toán, tập trung vào việc ghi nhận, xử lý, kiểm soát và phân tích các nghiệp vụ tài chính phát sinh trong doanh nghiệp. Tên tiếng Anh thường dùng là Corporate Accounting. Ở một số trường, đây là chuyên ngành hoặc chương trình đào tạo chuyên sâu trong ngành Kế toán, cùng mã ngành 7340301.

Vai trò của kế toán doanh nghiệp rất rõ ràng trong thực tế. Bộ phận này giúp doanh nghiệp theo dõi dòng tiền, chi phí, doanh thu, công nợ, thuế và lập báo cáo tài chính để phục vụ quản trị cũng như tuân thủ quy định pháp luật. Vì thế, đây là một vị trí gần như không thể thiếu ở doanh nghiệp, từ công ty nhỏ đến tập đoàn lớn.

Ngành này dễ bị nhầm với kiểm toán hoặc tài chính doanh nghiệp. Điểm khác là Kế toán doanh nghiệp thiên về tổ chức hệ thống sổ sách, hạch toán, báo cáo tài chính, báo cáo thuế và cung cấp thông tin phục vụ quản lý nội bộ. Trong khi đó, kiểm toán thiên về kiểm tra, xác minh tính trung thực của báo cáo; còn tài chính doanh nghiệp nghiêng nhiều hơn về vốn, đầu tư, cấu trúc tài chính và quyết định tài chính. Đây là khác biệt quan trọng khi chọn ngành.

II. Chương trình đào tạo ngành Kế toán doanh nghiệp

Chương trình đào tạo Kế toán doanh nghiệp thường được xây dựng theo hướng vừa nắm chắc nguyên lý kế toán, vừa hiểu môi trường hoạt động của doanh nghiệp. Nhiều trường triển khai chương trình này như một chuyên ngành của ngành Kế toán, với mục tiêu giúp sinh viên có thể làm việc ngay ở các vị trí kế toán thực hành sau khi tốt nghiệp.

Ở giai đoạn đầu, sinh viên thường học các kiến thức nền như kinh tế học, nguyên lý kế toán, quản trị học, tài chính tiền tệ, thống kê, pháp luật kinh doanh và tin học ứng dụng. Đây là phần giúp người học hiểu cách doanh nghiệp vận hành, cách dữ liệu tài chính hình thành và vì sao kế toán lại là một bộ phận gắn chặt với quản trị.

Khi vào phần chuyên sâu, chương trình thường tập trung vào kế toán tài chính, kế toán quản trị, kế toán thuế, kế toán doanh nghiệp Việt Nam, tổ chức công tác kế toán, phân tích báo cáo tài chính, phần mềm kế toán và kiểm soát nội bộ. Một số chương trình còn mở rộng theo hướng chuẩn quốc tế hoặc tích hợp định hướng ACCA để tăng khả năng nghề nghiệp cho sinh viên.

Phần thực hành là điểm rất quan trọng của ngành này. Sinh viên thường được rèn kỹ năng lập chứng từ, ghi sổ, xử lý dữ liệu kế toán, lập báo cáo tài chính, báo cáo thuế và sử dụng phần mềm kế toán. Vì vậy, Kế toán doanh nghiệp không phải ngành chỉ học lý thuyết mà đòi hỏi sự cẩn thận và khả năng làm việc với số liệu rất thường xuyên.

Ngành này không quá nặng về toán cao cấp như nhiều bạn tưởng, nhưng lại đòi hỏi sự chính xác, kiên trì và tư duy hệ thống. Cái khó nằm ở việc hiểu bản chất nghiệp vụ, làm đúng chuẩn, hạn chế sai sót và theo kịp các quy định kế toán, thuế thay đổi theo thực tế công việc.

III. Cơ hội nghề nghiệp và mức lương của ngành

Kế toán doanh nghiệp có đầu ra khá rộng vì hầu hết doanh nghiệp đều cần nhân sự kế toán. Sinh viên tốt nghiệp có thể làm việc tại công ty sản xuất, thương mại, dịch vụ, logistics, ngân hàng, doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đơn vị tư vấn tài chính, công ty kiểm toán hoặc tự phát triển theo hướng dịch vụ kế toán độc lập sau khi tích lũy đủ kinh nghiệm.

Nhánh 1. Kế toán thực hành trong doanh nghiệp

Đây là nhánh sát ngành nhất, gồm các vị trí như kế toán nội bộ, kế toán thanh toán, kế toán công nợ, kế toán kho, kế toán bán hàng, kế toán doanh thu hoặc kế toán tổng hợp. Công việc gắn với chứng từ, sổ sách, đối chiếu số liệu và vận hành nghiệp vụ hàng ngày.

Theo dữ liệu lương từ TopCV, một số vị trí phổ biến có mức tham khảo như kế toán nội bộ khoảng 9 đến 12 triệu đồng/tháng, kế toán công nợ khoảng 10 đến 12 triệu đồng/tháng, kế toán doanh thu khoảng 10 đến 12 triệu đồng/tháng. Đây là mức tham khảo từ thị trường tuyển dụng, có thể thay đổi theo địa phương và kinh nghiệm.

Nhánh 2. Kế toán thuế, báo cáo tài chính và kiểm soát số liệu

Sau một thời gian tích lũy kinh nghiệm, người học có thể đi sâu vào kế toán thuế, kế toán tổng hợp, lập báo cáo tài chính, quyết toán thuế hoặc kiểm soát nội bộ. Đây là nhóm việc yêu cầu hiểu chuẩn mực, quy trình và pháp lý tốt hơn. TopCV ghi nhận mức tham khảo của vị trí kế toán thuế vào khoảng 12 đến 15 triệu đồng/tháng.

Với người có kinh nghiệm và chịu trách nhiệm nhiều hơn, thu nhập thường cao hơn mặt bằng vị trí đầu vào.

Nhánh 3. Tư vấn, kiểm toán và quản trị tài chính kế toán

Một hướng phát triển khác là chuyển sang công ty kiểm toán, công ty dịch vụ kế toán, tư vấn thuế hoặc đi lên các vị trí như kế toán trưởng, quản lý tài chính kế toán trong doanh nghiệp. Hướng này phù hợp với người muốn phát triển nghề sâu và có chứng chỉ chuyên môn. Theo một số chương trình đào tạo định hướng quốc tế, sinh viên ngành này cũng được chuẩn bị cho môi trường làm việc rộng hơn, kể cả doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài.

Nhìn chung, đây là ngành có nhu cầu tuyển dụng tương đối ổn định vì gắn trực tiếp với hoạt động của doanh nghiệp. Mức lương đầu vào thường không quá đột biến, nhưng nếu làm chắc nghề, giỏi phần mềm, hiểu thuế, hiểu báo cáo và có khả năng kiểm soát số liệu tốt, cơ hội tăng thu nhập và phát triển nghề nghiệp vẫn khá rõ.

IV. Ai phù hợp với ngành này?

Ngành Kế toán doanh nghiệp phù hợp với những bạn thích sự rõ ràng, logic và làm việc với dữ liệu. Nếu bạn không ngại chứng từ, bảng biểu, số liệu và cảm thấy hứng thú với cách doanh nghiệp vận hành qua các con số, đây là một lựa chọn hợp lý.

Ngành này cũng hợp với người cẩn thận, có trách nhiệm và chịu được áp lực đúng hạn. Kế toán là công việc khó làm qua loa vì chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến báo cáo, thuế hoặc quyết định quản trị. Khả năng tập trung, kiểm tra lại công việc và làm việc có quy trình là lợi thế rất lớn.

Ngoài ra, Kế toán doanh nghiệp phù hợp với người muốn theo một nghề có tính ứng dụng cao, dễ đi làm sớm và có lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ. Nếu bạn thích môi trường doanh nghiệp, muốn tích lũy kinh nghiệm thực tế rồi phát triển dần lên các vị trí chuyên sâu hoặc quản lý, ngành này khá đáng cân nhắc.