Ngành Công nghệ Kỹ thuật Điện, Điện tử học gì, trường nào, ra trường cơ hội như nào?

Ngành Công nghệ kỹ thuật điện, điện tử phù hợp với những bạn muốn theo đuổi một lĩnh vực kỹ thuật có tính ứng dụng rất cao, gắn với nhà máy, tòa nhà, hệ thống điện, thiết bị điện tử và các bài toán vận hành ngoài thực tế. Bài viết này giúp người đọc hiểu nhanh ngành học là gì, ra trường có thể làm gì, mức lương tham khảo ra sao và ai phù hợp với ngành này.

I. Giới thiệu chung về ngành Công nghệ Kỹ thuật Điện, Điện tử

Đây là một ngành khá rộng, nằm ở giao điểm giữa điện, điện tử và ứng dụng công nghệ vào hệ thống kỹ thuật. Vì tên ngành gần với nhiều ngành khác trong cùng nhóm kỹ thuật, người học cần hiểu đúng bản chất để tránh chọn nhầm hướng.

I.1 Ngành Công nghệ kỹ thuật điện, điện tử là gì?

Ngành Công nghệ kỹ thuật điện, điện tử có tên tiếng Anh là Electrical and Electronic Engineering Technology, mã ngành 7510301. Theo mô tả của các trường đang đào tạo, đây là ngành học nghiên cứu và ứng dụng các vấn đề liên quan đến điện, điện tử và điện từ; đồng thời đào tạo người học năng lực thiết kế, lắp đặt, vận hành, bảo trì, cải tiến và ứng dụng các hệ thống điện, điện tử trong công nghiệp và dân dụng.

Một số chương trình hiện nay còn mở rộng sang nhà thông minh, hệ thống điều khiển, năng lượng tái tạo và các ứng dụng số trong kỹ thuật.

Điểm mạnh của ngành là tính ứng dụng rất rộng. Sinh viên sau này có thể tham gia vào sản xuất, truyền tải, phân phối và sử dụng điện năng, triển khai hệ thống điện trong nhà máy và công trình, làm việc với thiết bị điện tử, hệ thống điều khiển cơ bản, điện dân dụng, điện công nghiệp và các giải pháp tiết kiệm năng lượng. Vì vậy, đây là một ngành nền tảng cho nhiều lĩnh vực công nghiệp hiện đại.

I.2 Công nghệ kỹ thuật điện, điện tử khác gì với Công nghệ kỹ thuật điện tử viễn thông?

Hai ngành này dễ bị nhầm vì đều có chữ “điện tử”, nhưng hướng đi khác nhau khá rõ.

Công nghệ kỹ thuật điện, điện tử thiên về hệ thống điện, thiết bị điện, vận hành, bảo trì, lắp đặt và ứng dụng điện tử trong công nghiệp, tòa nhà, năng lượng và dân dụng. Trong khi đó, Công nghệ kỹ thuật điện tử viễn thông đi sâu hơn vào mạch điện tử, truyền dẫn tín hiệu, mạng viễn thông, anten, thiết bị truyền thông, 4G/5G và hạ tầng thông tin.

Nếu bạn thích làm việc với hệ thống điện và môi trường kỹ thuật ứng dụng, ngành này sẽ sát hơn; còn nếu thích tín hiệu, mạng và truyền thông, điện tử viễn thông là hướng khác rõ ràng hơn.

II. Chương trình đào tạo ngành Công nghệ Kỹ thuật Điện, Điện tử

Dưới đây là chương trình học ngành Công nghệ Kỹ thuật điện, điện tử của trường Đại học Sư phạm kỹ thuật TPHCM.

Chi tiết chương trình như sau:

III. Cơ hội nghề nghiệp và mức lương ngành

Đầu ra của ngành này không nên hiểu theo kiểu học xong chỉ làm kỹ sư điện chung chung. Từ thông tin tuyển sinh và mô tả đầu ra của các trường, sinh viên có thể đi theo nhiều nhánh như thiết kế hệ thống điện, vận hành và bảo trì, kỹ thuật hiện trường, M&E, tự động hóa cơ bản, năng lượng tái tạo hoặc làm kỹ thuật tại các doanh nghiệp sản xuất, điện lực và đơn vị tư vấn.

III.1 Thiết kế và triển khai hệ thống điện cho công trình, nhà máy, tòa nhà

Đây là nhánh sát ngành và dễ hình dung nhất. Người học có thể làm kỹ sư thiết kế hệ thống điện, triển khai điện công nghiệp, điện dân dụng, trạm biến áp, mạng phân phối điện hoặc hệ thống điện cho công trình và tòa nhà thông minh. HaUI nêu khá rõ các vị trí như kỹ sư thiết kế hệ thống điện, chuyên viên tư vấn và giám sát công trình điện.

Về thu nhập, JobsGO đang ghi nhận kỹ sư điện có mức lương trung bình khoảng 13,9 triệu đồng/tháng; ngoài ra, các tin tuyển dụng hiện tại còn cho thấy mặt bằng khá rộng như 15 đến 20 triệu, 15 đến 25 triệu hoặc 20 đến 35 triệu đồng/tháng tùy kinh nghiệm, địa điểm và loại dự án. Đây là nhánh có thu nhập tăng khá rõ khi đã làm được thiết kế, bóc tách, triển khai và xử lý hiện trường.

III.2 Vận hành, giám sát và bảo trì hệ thống điện

Nếu bạn thích công việc gắn với thiết bị thật, đây là hướng rất phù hợp. Sinh viên tốt nghiệp có thể vận hành, giám sát và bảo trì hệ thống điện trong nhà máy, khu công nghiệp, bệnh viện, trung tâm thương mại hoặc các hệ thống điện trong tòa nhà. Đây là đầu ra được HaUI nêu trực tiếp trong mô tả cơ hội việc làm.

Ở thị trường tuyển dụng hiện tại, các vị trí kỹ sư điện, điện tử, tự động hóa trên TopCV đang xuất hiện các mức như 12 đến 16 triệu đồng/tháng, có vị trí 8 đến 20 triệu đồng/tháng với yêu cầu kinh nghiệm khác nhau.

Vì vậy, với nhóm công việc vận hành và bảo trì, mức lương khởi điểm và trung cấp thường dao động khá linh hoạt theo môi trường làm việc và khả năng xử lý kỹ thuật thực tế.

III.3 Mở rộng sang M&E, tự động hóa và kỹ thuật hiện trường

Đây là nhánh rất thực tế vì ngành này có giao thoa mạnh với M&E và tự động hóa ứng dụng. Từ mô tả của HaUI, sinh viên có thể tham gia thiết kế và vận hành hệ thống điều khiển tự động, PLC, HMI, SCADA, hệ thống chiếu sáng, điện công nghiệp và các giải pháp tích hợp trong công trình.

Về mặt thu nhập, JobsGO đang ghi nhận kỹ sư tự động hóa có mức lương trung bình khoảng 16,0 triệu đồng/tháng, còn kỹ sư M&E khoảng 17,2 triệu đồng/tháng. Ở các tin tuyển dụng hiện tại, vị trí kỹ sư điện – tự động hóa đang có mức 17 đến 25 triệu đồng/tháng, còn nhóm kỹ sư cơ điện M&E tại Hà Nội có mức 15 đến 25 triệu đồng/tháng. Với người học thích môi trường công trình, dự án hoặc dây chuyền sản xuất, đây là nhánh có cơ hội khá tốt.

III.4 Năng lượng tái tạo, điện lực và hướng phát triển dài hạn

Một hướng khác của ngành là làm việc trong lĩnh vực điện mặt trời, điện gió, hệ thống điện sạch hoặc các đơn vị điện lực, nhà máy điện, công ty xây lắp và phân phối thiết bị điện. HaUI cho thấy đầu ra của ngành có thể đi vào kỹ thuật năng lượng tái tạo, kỹ thuật tại các tập đoàn và tổng công ty điện lực, hoặc làm tư vấn và giải pháp điện thông minh. Đây là nhánh phù hợp với những bạn muốn đi đường dài trong lĩnh vực năng lượng và hạ tầng kỹ thuật.

Nếu nhìn theo mặt bằng chung mà JobsGO tổng hợp, kỹ sư điện ở Việt Nam có thể đi từ khoảng 7 triệu đồng/tháng ở giai đoạn đầu lên khoảng 30 triệu đồng/tháng hoặc cao hơn khi đã có kinh nghiệm và chuyên môn sâu. Nên hiểu đây là mức tham khảo thị trường, không phải con số áp dụng giống nhau cho mọi vị trí.

IV. Ai phù hợp với ngành này?

Công nghệ kỹ thuật điện, điện tử không chỉ hợp với người học khá Toán hay Vật lý. Quan trọng hơn là bạn có hợp với kiểu tư duy kỹ thuật, cách làm việc có hệ thống và môi trường ứng dụng thực tế của ngành hay không.

Nếu bạn hứng thú với điện công nghiệp, thiết bị điện, mạch điện tử, hệ thống điều khiển cơ bản, tủ điện, dây chuyền, công trình hoặc nhà máy, đây là dấu hiệu khá hợp ngành. Ngành này thiên nhiều về ứng dụng và triển khai kỹ thuật, nên người học thường thấy hứng thú hơn khi được làm việc với hệ thống thật thay vì chỉ học lý thuyết.

Điện và điện tử là lĩnh vực đòi hỏi độ chính xác cao, vì sai số nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến an toàn, hiệu suất hoặc chất lượng vận hành. Vì vậy, người phù hợp thường là người có tư duy logic, làm việc có quy trình, cẩn thận khi xử lý chi tiết và không ngại đọc bản vẽ, sơ đồ hay tài liệu kỹ thuật. Đây cũng là nhóm kỹ năng được các chương trình đào tạo nhấn mạnh khá rõ.

Một điểm mạnh của ngành là đầu ra không bó hẹp vào một vị trí duy nhất. Từ nền tảng này, bạn có thể đi theo điện công nghiệp, điện công trình, M&E, vận hành bảo trì, tự động hóa ứng dụng, năng lượng tái tạo hoặc phát triển lên quản lý kỹ thuật. Vì vậy, đây là ngành phù hợp với người muốn có một nền kỹ thuật đủ rộng để sau này lựa chọn nhánh nghề rõ ràng hơn theo sở trường của mình.