Ngành Sư phạm Hóa học là gì, học gì, trường nào, ra trường cơ hội như nào?

Sư phạm Hóa học là ngành phù hợp với những bạn vừa yêu môn Hóa, vừa muốn theo đuổi nghề dạy học. Nếu bạn đang phân vân ngành này học gì, khác gì với ngành Hóa học, ra trường làm việc ở đâu và thu nhập tham khảo ra sao, bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hình dung rõ hơn.

I. Giới thiệu chung về ngành Sư phạm Hóa học

Đây là ngành đào tạo giáo viên, nhưng không chỉ đơn giản là học Hóa rồi đi dạy. Bản chất của ngành là kết hợp giữa kiến thức Hóa học, khoa học giáo dục và năng lực tổ chức dạy học trong nhà trường phổ thông.

I.1 Ngành Sư phạm Hóa học là gì?

Ngành Sư phạm Hóa học (Chemistry Teacher Education) đào tạo cử nhân sư phạm có đủ năng lực để giảng dạy môn Hóa học ở bậc THPT và tham gia dạy Khoa học tự nhiên ở THCS. Theo thông tin tuyển sinh của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, chương trình được xây dựng theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học, đáp ứng yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 môn Hóa học, đồng thời tạo nền tảng để người học có thể tiếp tục đi sâu vào giảng dạy và nghiên cứu Hóa học.

Vai trò của Sư phạm Hóa học hiện nay gắn rất chặt với đổi mới giáo dục phổ thông. Khi dạy học theo định hướng phát triển năng lực và tăng cường giáo dục STEM, giáo viên Hóa học không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải biết tổ chức thí nghiệm, gắn bài học với thực tiễn, hướng dẫn học sinh quan sát, giải thích hiện tượng và học qua trải nghiệm.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng xác định STEM là phương thức giáo dục tích hợp theo tiếp cận liên môn và thông qua thực hành, ứng dụng, nên nhu cầu về giáo viên Hóa học có tư duy dạy học hiện đại ngày càng rõ hơn.

I.2 So sánh ngành Sư phạm Hóa học với Hóa học

Sư phạm Hóa học và Hóa học đều có nền tảng chuyên môn Hóa học, nhưng mục tiêu đào tạo khác nhau khá rõ. Sư phạm Hóa học hướng đến đào tạo giáo viên nên ngoài kiến thức chuyên ngành còn có khối nghiệp vụ sư phạm, thực hành dạy học và thực tập nghề nghiệp.

Trong khi đó, ngành Hóa học thiên về đào tạo cử nhân có khả năng nghiên cứu, phát triển sản phẩm, vận hành quy trình sản xuất, kiểm nghiệm và làm việc trong viện nghiên cứu, nhà máy hoặc doanh nghiệp hóa chất. Nếu bạn muốn trở thành giáo viên Hóa học, Sư phạm Hóa học là hướng sát nghề hơn; còn nếu bạn nghiêng về phòng thí nghiệm, công nghệ hay sản xuất, ngành Hóa học sẽ phù hợp hơn.

II. Chương trình đào tạo ngành Sư phạm Hóa học

Ngành Sư phạm Hóa học sẽ được học những môn gì?

Chương trình đào tạo ngành này thường kéo dài 4 năm. Khung chương trình của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho thấy toàn khóa có 136 tín chỉ, phân bổ trong 8 học kỳ, với các nhóm lớn gồm học vấn chung, học phần khoa học tự nhiên, khối rèn luyện năng lực sư phạm, khối ngành Sư phạm Hóa học, thực tập nghề nghiệp và khóa luận hoặc học phần tương đương.

Theo học ngành Sư phạm Hóa học của trường Đại học Giáo dục – ĐHQG Hà Nội, sinh viên sẽ được đào tạo theo chương trình học như sau:

III. Cơ hội nghề nghiệp và mức lương của ngành

Đầu ra gần nhất của ngành vẫn là lĩnh vực giáo dục. Theo Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, sinh viên tốt nghiệp có thể trở thành giáo viên dạy Hóa học ở THPT, dạy Khoa học tự nhiên ở THCS, tiếp tục học lên để giảng dạy ở bậc cao hơn hoặc tham gia nghiên cứu trong các cơ quan quản lý giáo dục và đơn vị chuyên môn liên quan. Tuy nhiên, trên thực tế thị trường hiện nay, cơ hội việc làm thường tập trung rõ nhất ở ba nhánh dưới đây.

III.1 Giáo viên Hóa học tại trường công lập

Đây là hướng đi sát ngành nhất. Với giáo viên THPT công lập, nguồn của Chính phủ cho biết giáo viên THPT hạng III được áp dụng hệ số lương viên chức loại A1 từ 2,34 đến 4,98; đồng thời Nghị định 73/2024/NĐ-CP quy định mức lương cơ sở từ ngày 1 tháng 7 năm 2024 là 2,34 triệu đồng/tháng. Nếu quy đổi theo hệ số này, mức lương theo ngạch bậc tương đương khoảng 5,48 đến 11,65 triệu đồng/tháng, chưa tính phụ cấp và các khoản bổ sung khác.

Với người mới vào nghề, mức khởi điểm thường ở đầu khung và cần hiểu đây là mức tham khảo theo hệ số lương, không phải toàn bộ thu nhập thực nhận.

III.2 Giáo viên Hóa học tại trường tư, trường song ngữ và trung tâm

Ở khu vực ngoài công lập, biên độ thu nhập linh hoạt hơn. Dữ liệu tuyển dụng trên TopCV cho thấy có vị trí Giáo viên Hóa học tại trường THPT với mức 11 đến 20 triệu đồng/tháng, vị trí Giáo viên Hóa học song ngữ cấp THPT với mức từ 15 triệu đồng/tháng, và cả các vị trí dạy Hóa học part-time với thu nhập từ 10 triệu đồng/tháng.

Đây là các mức tham khảo thị trường, phù hợp để hình dung xu hướng thu nhập nhưng sẽ thay đổi theo kinh nghiệm, nơi làm việc, năng lực dạy học và ngoại ngữ.

III.3 Giáo dục STEM, Khoa học tự nhiên và học liệu giáo dục

Một hướng đi khác khá hợp với Sư phạm Hóa học là dạy STEM, dạy Khoa học tự nhiên tích hợp hoặc tham gia phát triển học liệu, nội dung môn học cho các đơn vị giáo dục. Điều này phù hợp với xu hướng dạy học tích hợp và cũng khá sát với định hướng mà Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh trong giáo dục STEM.

Trên thị trường tuyển dụng, một số vị trí Giáo viên STEAM/STEM có mức khoảng 10 đến 15 triệu đồng/tháng, còn nhóm phát triển học liệu hoặc nội dung giáo dục có thể ở khoảng 6 đến 12 triệu đồng/tháng hoặc 7 đến 15 triệu đồng/tháng tùy vị trí. Đây là lựa chọn phù hợp với những bạn thích chuyên môn Hóa học nhưng muốn làm trong môi trường giáo dục linh hoạt hơn mô hình đứng lớp truyền thống.

IV. Ai phù hợp với ngành này?

Sư phạm Hóa học phù hợp với những bạn thật sự thích môn Hóa, thích quan sát hiện tượng, thích thí nghiệm và hứng thú với cách giải thích thế giới vật chất bằng tư duy khoa học. Nếu bạn thấy vui khi hiểu vì sao phản ứng xảy ra, vì sao chất có tính chất như vậy và muốn truyền lại sự hứng thú đó cho người khác, đây là ngành đáng cân nhắc.

Ngành này cũng hợp với những bạn có tư duy logic, cẩn thận, kiên nhẫn và giao tiếp tương đối tốt. Học Sư phạm Hóa học không chỉ cần làm bài đúng mà còn cần biết trình bày dễ hiểu, tổ chức thí nghiệm an toàn, quản lý lớp học và hỗ trợ học sinh học theo nhiều mức độ khác nhau. Vì vậy, người phù hợp thường là người vừa học tự nhiên khá, vừa có tinh thần trách nhiệm với người học.

Nếu định hướng của bạn là trở thành giáo viên Hóa học, tham gia giáo dục STEM, dạy Khoa học tự nhiên hoặc làm học liệu giáo dục, ngành này rất hợp lý. Ngược lại, nếu bạn yêu Hóa nhưng muốn nghiêng nhiều hơn sang nghiên cứu, kiểm nghiệm, phát triển sản phẩm hay làm việc trong doanh nghiệp hóa chất, bạn nên xem thêm ngành Hóa học để chọn đúng hướng ngay từ đầu.