Ngành Quản lý giáo dục là gì, học gì, trường nào, ra trường cơ hội như nào?

Quản lý giáo dục là ngành dành cho những bạn quan tâm tới vận hành nhà trường, chất lượng đào tạo, quản trị học vụ và tổ chức các hoạt động giáo dục một cách bài bản. Nếu bạn đang muốn hiểu ngành này học gì, có khác với các ngành sư phạm không, ra trường làm việc ở đâu và mức thu nhập tham khảo ra sao, bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hình dung rõ hơn.

I. Giới thiệu chung về ngành Quản lý giáo dục

Đây là ngành thiên về tổ chức, điều hành và phát triển các hoạt động giáo dục, chứ không phải ngành đào tạo giáo viên bộ môn theo nghĩa thông thường. Trong bối cảnh giáo dục ngày càng gắn với quản trị dữ liệu, kiểm định chất lượng và chuyển đổi số, ngành này có vai trò rõ hơn trước rất nhiều.

I.1 Ngành Quản lý giáo dục là gì?

Ngành Quản lý giáo dục (Educational Management) đào tạo cử nhân có khả năng làm chuyên viên trong các cơ quan quản lý giáo dục, các cơ sở giáo dục từ mầm non đến đại học, các cơ sở giáo dục thường xuyên, tổ chức cộng đồng, tổ chức quốc tế, đồng thời có thể tham gia nghiên cứu hoặc giảng dạy chuyên ngành quản lý giáo dục ở bậc phù hợp. Hiểu ngắn gọn, đây là ngành học về cách tổ chức, điều phối, quản trị và nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục trong nhà trường và các đơn vị đào tạo.

Vai trò của Quản lý giáo dục ngày càng quan trọng vì hệ thống giáo dục hiện nay không chỉ cần dạy học tốt mà còn cần vận hành hiệu quả, minh bạch và dựa nhiều hơn vào dữ liệu. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang nhấn mạnh chuyển đổi số trong quản trị cơ sở giáo dục, triển khai nền tảng quản trị trường học, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và nâng cao năng lực số cho đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục.

Đồng thời, Bộ cũng nhiều lần khẳng định đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục là lực lượng có vai trò quyết định đối với thành công của đổi mới giáo dục.

I.2 So sánh Quản lý giáo dục với các ngành Sư phạm

Quản lý giáo dục và các ngành Sư phạm đều cùng nằm trong lĩnh vực giáo dục, nhưng mục tiêu đào tạo khác nhau khá rõ. Các ngành Sư phạm tập trung vào dạy học một môn hoặc một cấp học cụ thể, còn Quản lý giáo dục tập trung vào lập kế hoạch, quản lý hoạt động dạy học, quản lý nguồn lực, chất lượng, thông tin, văn bản hành chính và vận hành cơ sở giáo dục.

Nói đơn giản, nếu bạn muốn đứng lớp dạy Toán, Văn, Anh hay một môn học cụ thể, hướng phù hợp hơn là Sư phạm; còn nếu bạn quan tâm tới điều hành, quản trị và phát triển hệ thống giáo dục, Quản lý giáo dục sẽ đúng bản chất hơn.

II. Chương trình đào tạo ngành Quản lý giáo dục

Chương trình đào tạo ngành này thường kéo dài 4 năm. Theo khung chương trình của HNUE, toàn khóa có 125 tín chỉ, chưa tính Giáo dục thể chất và Giáo dục quốc phòng, được phân bổ trong 8 học kỳ; cấu trúc gồm khối học vấn chung, khối khoa học xã hội và nhân văn, khối chuyên ngành Quản lý giáo dục và khối đào tạo, rèn luyện nghiệp vụ hành chính giáo dục.

II.1 Kiến thức nền tảng về giáo dục và quản lý

Ở giai đoạn đầu, sinh viên được học các nền tảng cần thiết để hiểu môi trường giáo dục và tư duy quản lý như Tâm lí học giáo dục, Thống kê xã hội học, cùng các học phần thuộc khối khoa học xã hội và nhân văn. Phần nền này không nhằm đào tạo theo kiểu lý thuyết suông, mà giúp người học có góc nhìn hệ thống về con người, tổ chức và bối cảnh xã hội của hoạt động giáo dục.

II.2 Kiến thức chuyên ngành về quản trị, pháp lý và chất lượng giáo dục

Phần chuyên ngành đi khá sát thực tế quản trị nhà trường và tổ chức giáo dục. Khung chương trình công bố của HNUE cho thấy sinh viên học các nội dung như quản lý hành chính nhà nước và quản lý ngành giáo dục, cơ sở pháp lý của quản lý giáo dục, quản lý nguồn lực giáo dục, quản lý hoạt động dạy học và giáo dục, quản lý các cơ sở giáo dục ngoài công lập, kiểm tra thanh tra và kiểm định chất lượng giáo dục, tổ chức hệ thống thông tin quản lý giáo dục, xây dựng kế hoạch trong các cơ sở giáo dục và dự báo giáo dục.

Nhìn vào cấu trúc này có thể thấy ngành học khá rõ theo hướng quản trị, vận hành và phát triển tổ chức giáo dục.

II.3 Thực hành nghiệp vụ và thực tập nghề nghiệp

Một điểm đáng chú ý là ngành này không chỉ học lý thuyết quản lý. Chương trình có khối học vấn đào tạo và rèn luyện nghiệp vụ hành chính giáo dục với các học phần như nghiệp vụ quản lý văn bản và hồ sơ công việc, nghiệp vụ quản lý phòng ban trong cơ sở giáo dục nghề nghiệp và đại học, thực hành kỹ năng soạn thảo văn bản, thực tập chuyên ngành 1 và 2.

Thông tin tuyển sinh của HNUE cũng cho biết sinh viên được thực tập tại các trường đại học sư phạm, cao đẳng sư phạm để trải nghiệm vị trí chuyên viên phòng ban và tham gia các hoạt động nghề nghiệp phù hợp.

Ngành này khó ở đâu?

Cái khó của Quản lý giáo dục nằm ở chỗ đây không phải ngành chỉ học một mảng duy nhất. Người học phải hiểu cả giáo dục, quản lý, pháp lý, hành chính, chất lượng và cả vận hành thực tế của một cơ sở đào tạo. Ngoài việc đọc và xử lý nhiều loại văn bản, bạn còn cần tư duy hệ thống, khả năng tổ chức công việc, phối hợp nhiều bên và làm việc khá nhiều với hồ sơ, quy trình, kế hoạch và dữ liệu.

Vì vậy, đây là ngành phù hợp hơn với những bạn thích môi trường giáo dục nhưng muốn đi theo hướng điều hành, tổ chức và phát triển hệ thống hơn là dạy học một môn cụ thể.

III. Cơ hội nghề nghiệp và mức lương của ngành

Đầu ra của ngành Quản lý giáo dục khá rộng, nhưng nên hiểu theo hướng rộng trong lĩnh vực giáo dục chứ không phải rộng sang mọi ngành khác.

Theo HNUE, sinh viên tốt nghiệp có thể làm chuyên viên trong các cơ quan quản lý giáo dục, cơ sở giáo dục các cấp, cơ sở giáo dục thường xuyên, tổ chức cộng đồng, tổ chức quốc tế, làm nghiên cứu hoặc giảng dạy chuyên ngành quản lý giáo dục.

Tuy vậy, trên thực tế tuyển dụng hiện nay, người mới ra trường thường đi vào các vai trò chuyên viên, học vụ, quản lý đào tạo hoặc đảm bảo chất lượng trước, thay vì bước ngay vào các vị trí quản lý cấp cao như hiệu trưởng hay giám đốc trung tâm. Nhận định này là suy ra từ đầu ra chính thức của HNUE và mặt bằng tin tuyển dụng hiện nay.

III.1 Chuyên viên quản lý đào tạo, học vụ và điều phối hoạt động học tập

Đây là nhánh sát ngành nhất đối với sinh viên mới tốt nghiệp. Công việc thường gặp là quản lý lịch học, phối hợp giảng viên, theo dõi tiến độ lớp học, xử lý hồ sơ đào tạo, chăm sóc vận hành học thuật hoặc hỗ trợ phòng đào tạo tại trường học, trung tâm và tổ chức giáo dục.

Dữ liệu tuyển dụng TopCV hiện cho thấy vị trí Chuyên viên Quản lý đào tạo đang có mức khoảng 8 đến 15 triệu đồng/tháng, còn Chuyên viên Học vụ – Điều phối giáo viên ở khoảng 10 đến 15 triệu đồng/tháng; một số vị trí học vụ khác lên khoảng 13 đến 16 triệu đồng/tháng. Đây là nhóm việc tương đối phù hợp để bắt đầu sự nghiệp với ngành này.

III.2 Chuyên viên đảm bảo chất lượng, quản lý chuyên môn và quản lý học thuật

Nếu bạn thích kiểm soát chất lượng đào tạo, theo dõi chuẩn đầu ra, đánh giá nội bộ hoặc tổ chức chuyên môn, đây là nhánh đáng cân nhắc. Trên TopCV, một số vị trí Chuyên viên Quản lý chất lượng đào tạo đang ở khoảng 8 đến 15 triệu đồng/tháng, QC Leader trong mảng giáo dục ở khoảng 12 đến 17 triệu đồng/tháng, còn các vị trí Trưởng nhóm đào tạo và quản lý chất lượng giáo viên ở khoảng 13 đến 20 triệu đồng/tháng.

Với người mới ra trường, mức phù hợp thường nằm ở nhóm chuyên viên; các nấc trưởng nhóm hoặc quản lý học thuật thường đòi hỏi thêm kinh nghiệm thực chiến.

III.3 Phát triển chương trình, vận hành trung tâm và các vị trí quản lý giáo dục nâng cao

Một hướng khác là phát triển chương trình đào tạo, vận hành trung tâm, quản lý học thuật hoặc quản lý đào tạo ở các đơn vị tư nhân, edtech, ngoại ngữ và đào tạo kỹ năng. Đây là nhánh có triển vọng tăng thu nhập khá tốt, nhưng thường phù hợp hơn sau một giai đoạn tích lũy kinh nghiệm vận hành và chuyên môn.

Trên TopCV, vị trí Chuyên viên phát triển chương trình đào tạo có nơi trả khoảng 10 đến 15 triệu đồng/tháng hoặc từ 15 triệu đồng/tháng, trong khi các vị trí Quản lý đào tạo đã có kinh nghiệm thường ở khoảng 15 đến 18 triệu đồng/tháng và một số vai trò quản lý trung tâm có thể lên 20 đến 30 triệu đồng/tháng.

IV. Ai phù hợp với ngành này?

Quản lý giáo dục phù hợp với những bạn quan tâm tới môi trường trường học, đào tạo, tổ chức lớp học, chất lượng dạy học và sự vận hành của một cơ sở giáo dục. Nếu bạn thích làm việc trong lĩnh vực giáo dục nhưng không nhất thiết muốn đứng lớp dạy một môn cụ thể, đây là một lựa chọn rất đáng cân nhắc.

Ngành này cũng hợp với những bạn có tư duy hệ thống, cẩn thận, biết tổ chức công việc và không ngại làm việc với quy trình, văn bản, kế hoạch và dữ liệu. Nhìn vào khung chương trình hiện nay có thể thấy người học cần khả năng xử lý thông tin, phối hợp nhiều bên, nắm pháp lý, quản lý nguồn lực và theo dõi chất lượng, nên sự ngăn nắp và trách nhiệm là hai tố chất rất quan trọng.

Nếu định hướng của bạn là trở thành chuyên viên đào tạo, học vụ, đảm bảo chất lượng, quản lý học thuật, làm việc tại phòng đào tạo, cơ sở giáo dục, tổ chức giáo dục hoặc phát triển lên các vị trí quản lý trong ngành giáo dục, Quản lý giáo dục là hướng đi hợp lý. Ngược lại, nếu bạn muốn trực tiếp giảng dạy một môn học cụ thể ở phổ thông, bạn nên ưu tiên các ngành Sư phạm chuyên môn để chọn đúng hướng từ đầu.