Ngành Sư phạm Âm nhạc học gì, trường nào, ra trường cơ hội như nào?

Ngành Sư phạm Âm nhạc là ngành đào tạo giáo viên âm nhạc cho trường học và các môi trường giáo dục có liên quan. Người học không chỉ được rèn luyện kiến thức, kỹ năng âm nhạc mà còn được trang bị nghiệp vụ sư phạm để có thể đứng lớp và tổ chức các hoạt động âm nhạc bài bản.

Vậy ngành Sư phạm Âm nhạc học gì, ra trường làm gì và có hợp với bạn hay không? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn trước khi chọn ngành.

I. Giới thiệu chung về ngành Sư phạm Âm nhạc

I.1 Ngành Sư phạm Âm nhạc là gì?

Ngành Sư phạm Âm nhạc là ngành đào tạo giáo viên âm nhạc cho môi trường giáo dục. Người học không chỉ được bồi dưỡng kiến thức âm nhạc, mà còn được trang bị phương pháp dạy học, kỹ năng sư phạm và khả năng tổ chức các hoạt động giáo dục gắn với âm nhạc.

Hiểu đơn giản, đây không phải ngành chỉ học để đi biểu diễn. Điểm cốt lõi của ngành là giúp sinh viên vừa có nền tảng âm nhạc, vừa có thể đứng lớp, truyền đạt kiến thức và khơi gợi cảm hứng nghệ thuật cho học sinh. Vì thế, nếu bạn yêu âm nhạc và cũng muốn theo nghề dạy học, đây là một hướng đi rất đáng cân nhắc.

I.3 Ngành Sư phạm Âm nhạc khác gì với các ngành gần?

Đây là điểm nhiều học sinh dễ nhầm khi tìm hiểu khối ngành nghệ thuật. Sư phạm Âm nhạc tập trung vào mục tiêu đào tạo người dạy âm nhạc, tức là ngoài kỹ năng chuyên môn còn phải có năng lực sư phạm, biết xây dựng bài giảng, tổ chức lớp học và hướng dẫn học sinh tiếp cận âm nhạc một cách bài bản.

Trong khi đó, các ngành như Thanh nhạc hay Biểu diễn âm nhạc thường nghiêng nhiều hơn về biểu diễn, kỹ thuật sân khấu và phát triển năng lực nghệ sĩ.

Nói ngắn gọn, nếu bạn thích đứng lớp, thích truyền đạt và muốn gắn bó với giáo dục, Sư phạm Âm nhạc phù hợp hơn. Còn nếu bạn thiên về trình diễn chuyên nghiệp, bạn nên tìm hiểu thêm các ngành biểu diễn để chọn đúng hướng từ đầu. Đây là cách phân biệt rất quan trọng trước khi đăng ký xét tuyển.

II. Chương trình đào tạo ngành Sư phạm Âm nhạc

Ngành Sư phạm Âm nhạc hiện được nhiều trường đào tạo theo hệ đại học chính quy trong 4 năm. Theo khung chương trình K69 của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, ngành này có 136 tín chỉ, chưa tính các nội dung Giáo dục thể chất và Giáo dục quốc phòng.

Thời lượng học như vậy cho thấy đây không phải ngành chỉ học năng khiếu đơn thuần. Sinh viên sẽ phải đi qua cả phần kiến thức đại cương, nghiệp vụ sư phạm và khối học phần âm nhạc chuyên sâu trước khi ra trường.

II.1 Các nhóm kiến thức được học

Nếu nhìn tổng thể, chương trình đào tạo ngành Sư phạm Âm nhạc thường được chia thành 3 nhóm chính. Đó là khối kiến thức chung, khối nghiệp vụ sư phạm và khối học phần chuyên ngành âm nhạc.

Cách thiết kế này phản ánh rất rõ mục tiêu của ngành. Sinh viên không chỉ học để biết âm nhạc, mà còn phải học để có thể dạy âm nhạc một cách bài bản trong môi trường giáo dục.

II.2 Nhóm kiến thức chung

Ở giai đoạn đầu, sinh viên sẽ học các học phần chung như Triết học Mác – Lênin, Ngoại ngữ, Tâm lý giáo dục học, Thống kê xã hội học và một số học phần nền tảng khác. Đây là phần kiến thức chung mà nhiều ngành sư phạm cùng theo học.

Phần học này có thể không tạo cảm giác đậm chất âm nhạc ngay từ đầu, nhưng lại rất cần thiết. Nó giúp sinh viên xây nền về tư duy, kỹ năng học đại học và hiểu môi trường giáo dục trước khi đi sâu vào chuyên môn.

II.3 Nhóm nghiệp vụ sư phạm

Đây là nhóm học phần rất quan trọng vì nó giúp phân biệt Sư phạm Âm nhạc với các ngành thiên về biểu diễn. Phần này được thể hiện qua các học phần như Giáo dục học, Lí luận dạy học, Đánh giá trong giáo dục, Thực hành kĩ năng giáo dục và các nội dung liên quan đến phương pháp dạy học âm nhạc.

Sinh viên cũng được học cách xây dựng kế hoạch dạy học môn Âm nhạc, tổ chức dạy học và rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thường xuyên. Điều này cho thấy mục tiêu cuối cùng của ngành không chỉ là giỏi chuyên môn, mà còn phải biết truyền đạt, hướng dẫn và quản lý lớp học hiệu quả.

II.4 Nhóm kiến thức âm nhạc nền tảng

Trong khối chuyên ngành, sinh viên sẽ học những học phần nền tảng như Lý thuyết Âm nhạc cơ bản, Lịch sử Âm nhạc phương Tây, Lịch sử Âm nhạc Việt Nam, Hòa âm cơ bản và Phân tích tác phẩm âm nhạc. Đây là phần kiến thức giúp người học hiểu cấu trúc, bối cảnh và ngôn ngữ của âm nhạc một cách bài bản.

Ngoài ra, các học phần như Ký – Xướng âm cũng xuất hiện xuyên suốt trong chương trình. Đây là phần rất quan trọng vì nó rèn tai nghe, cảm âm, khả năng đọc nhạc và phản xạ âm nhạc, vốn là nền tảng không thể thiếu với người học ngành này.

II.5 Kỹ năng thực hành âm nhạc

Một điểm dễ nhận thấy là chương trình Sư phạm Âm nhạc có phần thực hành rất rõ nét. Các học phần như Thanh nhạc, Piano hoặc E.Keyboard, Hát hợp xướng, Chỉ huy hợp xướng, Guitar, Hòa tấu và một số nội dung dàn dựng biểu diễn đều được liệt kê khá đầy đủ.

Điều này có nghĩa là sinh viên không chỉ học lý thuyết trên lớp. Các bạn còn phải luyện giọng, tập nhạc cụ, rèn kỹ năng phối hợp nhóm và làm quen với việc tổ chức một hoạt động âm nhạc hoàn chỉnh.

II.6 Thực hành sư phạm và thực tập không

Sinh viên ngành Sư phạm Âm nhạc sẽ trải qua các chặng như rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thường xuyên, thực hành dạy học âm nhạc tại trường sư phạm, thực tập sư phạm 1 và thực tập sư phạm 2.

Nhờ quá trình này, sinh viên không bị bỡ ngỡ khi ra trường. Các bạn có cơ hội làm quen với lớp học thật, học cách chuẩn bị bài dạy, xử lý tình huống sư phạm và từng bước hình thành phong cách giảng dạy của riêng mình. Đây là phần rất quan trọng với một ngành vừa mang tính nghệ thuật, vừa mang tính giáo dục như Sư phạm Âm nhạc.

Sau quá trình học tập, sinh viên ngành Sư phạm Âm nhạc thường có được ba nền tảng quan trọng. Đó là hiểu kiến thức âm nhạc cơ bản và chuyên sâu, có khả năng thực hành một số kỹ năng âm nhạc phục vụ giảng dạy, đồng thời nắm được nghiệp vụ sư phạm để đứng lớp.

3. Cơ hội việc làm sau tốt nghiệp ngành Sư phạm Âm nhạc

III.1 Ra trường, công việc phổ biến nhất là gì?

Hướng đi rõ nhất của cử nhân Sư phạm Âm nhạc vẫn là trở thành giáo viên âm nhạc.

Theo thông tin tuyển sinh Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, sinh viên tốt nghiệp ngành này có thể dạy học bộ môn Âm nhạc từ lớp 1 đến lớp 12. Chuẩn đầu ra của Trường Đại học Đồng Tháp cũng xác định vị trí việc làm tiêu biểu là giảng dạy môn âm nhạc ở các cấp học phổ thông.

Điều đó cho thấy đây là ngành có đầu ra nghề nghiệp khá rõ. Nếu bạn chọn ngành này, con đường gần nhất và cũng phổ biến nhất vẫn là làm việc trong môi trường trường học, gắn với hoạt động dạy học và giáo dục âm nhạc cho học sinh.

III.2 Ngoài trường phổ thông, còn có thể dạy ở đâu?

Cơ hội việc làm của ngành không chỉ dừng ở bậc phổ thông. Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho biết sinh viên tốt nghiệp còn có thể dạy học âm nhạc ở các trường cao đẳng, đại học có ngành nghề liên quan.

Ở góc nhìn thực tế hơn, điều này có nghĩa là người học có thể phát triển theo hướng giảng dạy ở nhiều cấp độ khác nhau nếu tiếp tục tích lũy chuyên môn và kinh nghiệm. Với những bạn yêu thích môi trường giáo dục, đây là một lợi thế vì ngành không bị bó hẹp trong chỉ một vị trí công việc duy nhất.

III.3 Ngành này ra trường có phải chỉ đứng lớp không?

Câu trả lời là không. Theo giới thiệu của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, cử nhân Sư phạm Âm nhạc còn có thể tham gia công tác nghiên cứu, quản lý, tổ chức và biểu diễn âm nhạc tại các cơ sở liên quan đến văn hóa, nghệ thuật.

Ngành Sư phạm Âm nhạc có nhiều hướng đi khác như phát triển nội dung giáo trình, tổ chức sự kiện âm nhạc, dạy học tư nhân hoặc làm nghề tự do gắn với âm nhạc. Những hướng này không phải đầu ra cốt lõi như nghề giáo viên, nhưng lại cho thấy ngành Sư phạm Âm nhạc có biên độ nghề nghiệp rộng hơn nhiều người vẫn nghĩ.

III.4 Cơ hội việc làm của ngành Sư phạm Âm nhạc

Cũng theo thông tin từ HNUE, chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã đưa môn Âm nhạc vào bậc THPT. Trường cũng nhận định với khoảng 3000 trường THPT trên cả nước, sẽ có thêm hàng nghìn việc làm mới cho lĩnh vực này trong thời gian tới.

Nhìn từ góc độ hướng nghiệp, đây là tín hiệu tích cực. Ngành Sư phạm Âm nhạc không phải nhóm ngành quá đông người theo học, nhưng lại có hướng sử dụng nhân lực khá cụ thể, nhất là khi giáo dục nghệ thuật ngày càng được nhìn nhận rõ hơn trong nhà trường.

III.5 Mức lương tham khảo ngành Sư phạm Âm nhạc

Mức thu nhập tham khảo của ngành Sư phạm Âm nhạc hiện không có một con số cố định cho mọi trường hợp. Nếu làm giáo viên Âm nhạc tại trường công lập, mức lương khởi điểm có thể tham khảo khoảng 5,48 triệu đồng/tháng, chưa tính phụ cấp.

Con số trên được tính từ mức lương cơ sở 2,34 triệu đồng/tháng và hệ số lương bậc 1 hạng III là 2,34 đang áp dụng cho giáo viên phổ thông công lập. Nếu đang trong thời gian tập sự 12 tháng, mức hưởng là 85% bậc 1, tương đương khoảng 4,65 triệu đồng/tháng, chưa tính phụ cấp (nguồn tham khảo).

Nếu xét mặt bằng tuyển dụng thực tế ở khối tư thục hoặc trung tâm, mức thu nhập thường cao hơn và phụ thuộc khá nhiều vào kinh nghiệm, địa điểm và hệ thống trường, khoảng 5,5 triệu đồng/tháng ở khối công lập mới vào nghề, và phổ biến từ 8-20 triệu đồng/tháng ở khối tư thục tùy đơn vị và năng lực cá nhân (nguồn tham khảo).

IV. Ngành Sư phạm Âm nhạc hợp với ai?

IV.1 Phù hợp với người thật sự yêu âm nhạc

Ngành Sư phạm Âm nhạc phù hợp trước hết với những bạn có tình yêu thật sự với âm nhạc. Lý do là ngay từ khâu tuyển sinh, nhiều trường đã yêu cầu thí sinh dự thi các nội dung năng khiếu như hát, thẩm âm và tiết tấu. Khi vào học, sinh viên tiếp tục phải học các học phần như thanh nhạc, ký xướng âm, piano hoặc keyboard và phương pháp dạy học âm nhạc.

Điều đó có nghĩa là chỉ thích nghe nhạc thôi thì chưa đủ. Người phù hợp với ngành này thường là người chấp nhận luyện tập thường xuyên, kiên trì sửa lỗi từng chút một và sẵn sàng dành thời gian cho cả phần năng khiếu lẫn phần học thuật. Đây là một suy ra khá rõ từ cách tuyển sinh và cấu trúc chương trình đào tạo của ngành.

IV.2 Phù hợp với người thích dạy học và làm việc với học sinh

Sư phạm Âm nhạc không chỉ đào tạo người biết âm nhạc, mà đào tạo người có thể dạy âm nhạc. Chuẩn đầu ra và mô tả chương trình của các trường đều nhấn mạnh các năng lực như hiểu tâm lý học sư phạm, giáo dục học, phương pháp dạy học âm nhạc, thiết kế kế hoạch dạy học và tổ chức hoạt động giáo dục phù hợp với người học.

Vì vậy, ngành này sẽ hợp hơn với những bạn thích hướng dẫn người khác, có sự kiên nhẫn và không ngại làm việc với học sinh trong môi trường lớp học. Nếu bạn thấy hứng thú với việc truyền đạt, giúp người khác tiến bộ và tạo ra một tiết học sinh động, bạn sẽ có nhiều lợi thế khi theo ngành này. Phần nhận định này là suy luận trực tiếp từ yêu cầu năng lực nghề nghiệp mà chương trình đặt ra.

IV.3 Những tố chất giúp bạn theo ngành tốt hơn

Một số tố chất rất có lợi khi học ngành Sư phạm Âm nhạc là cảm âm khá, có nhịp điệu, biết lắng nghe, có tinh thần kỷ luật và đủ tự tin để thể hiện trước tập thể. Những tố chất này không phải ngẫu nhiên được nhắc tới, mà gắn chặt với việc thí sinh phải thi hát, thẩm âm, tiết tấu và sinh viên sau đó phải tham gia nhiều học phần thực hành, dạy học và rèn luyện nghiệp vụ sư phạm.

Bên cạnh đó, khả năng giao tiếp và tinh thần trách nhiệm cũng rất quan trọng. Người học ngành này sau khi tốt nghiệp có thể làm giáo viên âm nhạc, tổng phụ trách Đội, cán bộ Đoàn hoặc tham gia các công việc tổ chức, giáo dục và văn hóa nghệ thuật. Điều đó cho thấy đây là ngành cần cả chuyên môn âm nhạc lẫn thái độ nghề nghiệp chững chạc.

IV.4 Những ai nên cân nhắc kỹ trước khi chọn ngành?

Nếu bạn chỉ thích biểu diễn, thích sân khấu nhưng không hứng thú với việc dạy học, bạn nên cân nhắc thật kỹ. Chương trình của ngành này được xây dựng theo định hướng sư phạm, tức là người học phải đi qua các học phần về giáo dục, phương pháp giảng dạy, thực hành sư phạm và thực tập tại trường học, chứ không chỉ tập trung vào biểu diễn.

Ngành này cũng không thật sự phù hợp với những bạn thiếu kiên trì luyện tập hoặc ngại đứng trước đám đông. Học Sư phạm Âm nhạc là quá trình vừa rèn năng khiếu, vừa rèn kỹ năng nghề giáo. Nếu không sẵn sàng theo cả hai hướng đó cùng lúc, bạn rất dễ thấy áp lực trong quá trình học. Nhận định này được rút ra từ chính cấu trúc đào tạo và yêu cầu đầu vào của ngành.