Ngành Công nghệ vật liệu (Mã ngành: 7510402)

2677

Trong thế giới ngày càng phụ thuộc vào công nghệ và phát triển như hiện nay, ngành công nghệ vật liệu đóng một vai trò không thể thiếu.

Công nghệ vật liệu liên quan đến việc nghiên cứu, phát triển, sản xuất và ứng dụng các vật liệu với các đặc tính đặc biệt để phục vụ cho nhu cầu của con người.

Bằng cách kết hợp khoa học, kỹ thuật và công nghệ, ngành này đã và đang mở ra những khả năng mới, thúc đẩy tiến bộ của nhiều lĩnh vực khác nhau từ cong nghiệp chế tạo, y tế, hàng không, năng lượng đến điện tử.

Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn tổng quan về ngành công nghệ vật liệu, tầm quan trọng của nó, các loại vật liệu và công nghệ liên quan cũng như cơ hội, thách thức trong lĩnh vực này.

nganh cong nghe vat lieu

1. Ngành công nghệ vật liệu là gì?

Công nghệ vật liệu là một lĩnh vực khoa học và kỹ thuật liên quan đến khám phá và thiết kế các loại vật liệu mới cũng như nghiên cứu về các tính chất và ứng dụng của chúng.

Đây là một ngành khoa học rất quan trọng vì hầu hết mọi thành phần của thế giới hiện đại, từ cấu trúc xây dựng cho đến máy móc và thiết bị điện tử, đều được làm từ các loại vật liệu khác nhau.

Ngành công nghệ vật liệu có thể chia thành nhiều phân ngành khác nhau dựa trên loại vật liệu được nghiên cứu như vật liệu kim loại, vật liệu polymer, vật liệu ceramic, vật liệu bán dẫn, vật liệu composite, vật liệu nano và vật liệu sinh học.

Tầm quan trọng của ngành công nghệ vật liệu trong thế giới hiện đại

Ngành công nghệ vật liệu đóng vai trò vô cùng quan trọng trong thế giới hiện đại. Các loại vật liệu mới không chỉ giúp cải thiện hiệu suất và độ bền của các sản phẩm hiện có mà còn tạo ra những cơ hội mới cho sự phát triển của công nghệ và kỹ thuật.

Vật liệu bán dẫn là cốt lõi của công nghệ vi điều khiển và thiết bị điện tử. Vật liệu nano đang mở ra những triển vọng mới trong lĩnh vực y tế, từ việc chẩn đoán đến điều trị bệnh.

Vật liệu sinh học như DNA và protein đang được nghiên cứu để phát triển những cấu trúc nano tự lắp ráp có thể được sử dụng trong các thiết bị điện tử và y tế.

Ngành công nghệ vật liệu còn đóng một vai trò quan trọng trong việc đối phó với các thách thức môi trường toàn cầu. Các loại vật liệu mới như vật liệu hấp thụ CO2 hoặc vật liệu năng lượng mặt trời hiệu quả cao, có thể giúp giảm thiểu lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính và đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng của thế giới mà không làm hại môi trường.

2. Các loại vật liệu và công nghệ liên quan

Ngành công nghệ vật liệu bao gồm một loạt các loại vật liệu khác nhau, mỗi loại có những đặc tính và ứng dụng riêng.

  • Vật liệu thông thường: Bao gồm thép, bê tông, nhựa, gỗ… thường được sử dụng trong xây dựng và sản xuất.
  • Vật liệu tiên tiến: Bao gồm vật liệu bán dẫn (sử dụng trong thiết bị điện tử), vật liệu siêu dẫn (cho hệ thống năng lượng và cảm biến), vật liệu quang học (cho ứng dụng truyền thông và hiển thị) và nhiều loại khác.
  • Vật liệu nano: Có kích thước mức nano, cho phép chúng có các đặc tính vật lý và hóa học đặc biệt. Ví dụ, carbon nanotube và graphene có thể có độ cứng và độ dẫn điện cao.
  • Vật liệu sinh học: Những vật liệu này bao gồm DNA, protein và các polyme sinh học khác, chúng có thể được sử dụng trong các ứng dụng y tế và biotech.

Công nghệ liên quan bao gồm các phương pháp chế tạo và xử lý vật liệu như cán, đúc, tiện, hàn cũng như các phương pháp nâng cao như in 3D và tự lắp ráp ở mức nano.

3. Ứng dụng của công nghệ vật liệu

Công nghệ vật liệu có nhiều ứng dụng trong các lĩnh vực dưới đây:

  • Trong công nghiệp sản xuất: Vật liệu mới có thể tạo ra sản phẩm có độ bền, hiệu suất và tính năng vượt trội.
  • Trong ngành y tế: Vật liệu sinh học và nano có thể được sử dụng trong việc chẩn đoán và điều trị bệnh, từ việc tạo ra các thiết bị chẩn đoán nhanh cho đến việc phát triển các hệ thống giao dược chọn lọc.
  • Trong năng lượng và môi trường: Vật liệu mới có thể giúp tạo ra các hệ thống năng lượng hiệu quả hơn như pin năng lượng mặt trời hiệu suất cao hoặc giúp giảm thiểu ô nhiễm như vật liệu hấp thụ CO2.
  • Trong ngành hàng không vũ trụ: Vật liệu nhẹ và bền có thể giúp cải thiện hiệu suất và giảm chi phí của các hệ thống vũ trụ.
  • Trong ngành công nghệ thông tin: Vật liệu bán dẫn, quang học và siêu dẫn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra các thiết bị điện tử và truyền thông hiệu quả và mạnh mẽ.

4. Các tố chất phù hợp với ngành

Để thành công trong ngành công nghệ vật liệu, có một số tố chất và kỹ năng cần thiết bạn cần lưu ý:

  • Sự yêu thích khoa học và kỹ thuật.
  • Kỹ năng giải quyết vấn đề
  • Kỹ năng hợp tác, làm việc nhóm
  • Khả năng học hỏi và thích nghi với các công nghệ mới.
  • Kỹ năng phân tích và tư duy phản biện
  • Kỹ năng giao tiếp
  • Kỹ năng thực hành tốt

5. Chương trình đào tạo ngành công nghệ vật liệu

Ngành Công nghệ vật liệu sẽ được đào tạo những gì trong 4 năm đại học? Hãy cùng chúng mình tham khảo chương trình đào tạo ngành Công nghệ vật liệu của trường Đại học Công thương TPHCM.

Chi tiết chương trình như sau:

I. KHỐI KIẾN THỨC CƠ BẢN
Học phần bắt buộc:
Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin 1
Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin 2
Tư tưởng Hồ Chí Minh
Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam
Pháp luật đại cương
Anh văn 1, 2, 3, 4
Toán cao cấp A1
Kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin
Vật lý đại cương
Hóa đại cương
Giáo dục thể chất 1, 2, 3
Giáo dục quốc phòng an ninh 1, 2, 3
Nhập môn kỹ thuật
Học phần tự chọn:
Quy hoạch thực nghiệm
Phương pháp tính
Xác suất thống kê
II. KIẾN THỨC GIÁO DỤC CHUYÊN NGHIỆP
Học phần bắt buộc:
Hóa hữu cơ B
Hóa lý 1
Vẽ kỹ thuật
Hóa phân tích
Hóa vô cơ B
Thí nghiệm hóa vô cơ
Thí nghiệm hóa hữu cơ
Thí nghiệm hóa phân tích
Hóa lý 2
Thí nghiệm hóa lý
Học phần tự chọn:
Các công cụ quản lý chất lượng
Quản lý công nghiệp
III. KIẾN THỨC NGÀNH
1. Kiến thức chung của ngành
Học phần bắt buộc:
Truyền nhiệt
Truyền khối
Các quá trình thiết bị cơ học và thủy lực
Thực hành kỹ thuật quá trình và thiết bị
Công nghệ vật liệu nano
Cơ sở khoa học vật liệu
Đồ án quá trình và thiết bị
Phương pháp phân tích và đánh giá vật liệu
Thí nghiệm vật liệu
Học phần tự chọn:
Nguyên lý hấp phụ và đặc tính vật liệu xốp
Ăn mòn và bảo vệ vật liệu
Hóa học chất rắn
Cơ sở thiết kế nhà máy
Lò công nghiệp
2. Kiến thức chuyên ngành 1 Polymer Composite
Học phần bắt buộc:
Hóa học và hóa lý polymer
Vật liệu polymer và composite
Thực hành tổng hợp polymer và composite
Công nghệ gia công các sản phẩm nhựa
Thực hành máy và thiết bị nhựa
Công nghệ gia công cao su
Phương pháp phân tích và đánh giá polymer
Thiết kế khuôn mẫu nhựa
Thiết kế sản phẩm nhựa
An toàn trong sản xuất vật liệu
Đồ án chuyên ngành công nghệ vật liệu
Phụ gia polymer
Học phần tự chọn:
Kỹ thuật chất kết dính
Polyme tiên tiến
Bao bì nhựa
Kỹ thuật sản xuất sơn
3. Kiến thức chuyên ngành 2 Silicate
Học phần bắt buộc:
Hóa học và hóa lý silicate
Kỹ thuật sản xuất thủy tinh
Kỹ thuật sản xuất vật liệu chịu lửa
Công nghệ xi măng
Công nghệ sản xuất gạch ốp lát – sứ vệ sinh
Lớp phủ ceramic
Công nghệ gốm sứ
Thực hành công nghệ gốm sứ
An toàn trong sản xuất vật liệu
Thí nghiệm silicate chuyên ngành
Đồ án chuyên ngành công nghệ vật liệu
Học phần tự chọn:
Vật liệu silicate tiên tiến
Kỹ thuật sản xuất chất màu vô cơ
Vật liệu xây dựng
Xử lý môi trường trong nhà máy sản xuất vật liệu silicate
4. Học kỳ doanh nghiệp
Học phần bắt buộc:
Thực tập tốt nghiệp
Học phần tự chọn:
Khóa luận tốt nghiệp
Chuyên đề tốt nghiệp

6. Học ngành Công nghệ vật liệu ở trường nào?

Nên học ngành Công nghệ vật liệu ở trường nào?

Các trường tuyển sinh ngành Công nghệ vật liệu năm 2023 và điểm chuẩn mới nhất như sau:

TTTên trườngĐiểm chuẩn ngành Công nghệ vật liệu
1Trường Đại học Phenikaa20
2Đại học Bách khoa Hà Nội26.18
3Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Đà Nẵng15.45
4Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TPHCM20
5Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TPHCM15
6Trường Đại học Khoa học tự nhiên – ĐHQG TPHCM23
7Viện nghiên cứu và Đào tạo Việt – Anh – Đại học Đà Nẵng19.5

7. Các khối thi ngành công nghệ vật liệu

Các khối thi bạn có thể sử dụng để xét tuyển vào ngành Công nghệ vật liệu như sau:

  • Khối A00 (Toán, Vật lý, Hóa học)
  • Khối A01 (Toán, Vật lý, Tiếng Anh)
  • Khối B00 (Toán, Hóa học, Sinh học)
  • Khối D07 (Toán, Hóa học, Tiếng Anh)
  • Khối D90 (Toán, Khoa học tự nhiên, Tiếng Anh)

8. Công việc, cơ hội nghề nghiệp và mức lương ngành công nghệ vật liệu

Ngành Công nghệ vật liệu cung cấp một loạt các cơ hội nghề nghiệp trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Dưới đây là một số vị trí công việc phổ biến trong ngành:

  • Kỹ sư vật liệu: Chịu trách nhiệm thiết kế, phát triển các vật liệu mới, cải thiện vật liệu hiện có và xác định cách sử dụng chúng một cách hiệu quả nhất.
  • Nhà nghiên cứu vật liệu: Tập trung vào việc khám phá các đặc tính của các vật liệu, phát triển các loại vật liệu mới và nghiên cứu các cách cải tiến vật liệu hiện có.
  • Chuyên gia phân tích vật liệu: Chịu trách nhiệm xác định và phân tích các đặc tính vật lý và hóa học của các vật liệu.
  • Kỹ sư quy trình: Làm việc với quy tình sản xuất để đảm bảo vật liệu được sản xuất đúng cách và đạt tiêu chuẩn chất lượng.
  • Kỹ sư chất lượng: Đảm bảo rằng các vật liệu đều tuân thủ các tiêu chuẩn và quy định về chất lượng.
  • Nhà khoa học và kỹ sư ứng dụng: Làm việc trực tiếp với các khách hàng hoặc nhóm sản phẩm để tìm hiểu về yêu cầu về vật liệu và tìm cách đáp ứng những yêu cầu đó.

Mức lương ngành công nghệ vật liệu có thể thay đổi dựa trên nhiều yếu tố bao gồm kinh nghiệm, chuyên môn, địa điểm và cấp độ công việc.

Tuy nhiên, mức lương cho các vị trí trong ngành này thường cao hơn so với mức trung bình các ngành công nghiệp bởi ngành đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật cao.

9. Các thách thức và khó khăn của ngành

Ngành công nghệ vật liệu không phải lúc nào cũng dễ dàng và cũng phải đối mặt với một số thách thức và khó khăn nhất định.

  • Công nghệ vật liệu là một lĩnh vực đang phát triển nhanh chóng, với các công nghệ mới và các vật liệu mới được phát minh mỗi ngày. Điều này có thể làm cho việc theo kịp sự phát triển trở nên khó khăn.
  • Việc phát triển các vật liệu mới thường đòi hỏi phải đảm bảo chất lượng và độ bền, điều này có thể tạo ra áp lực lớn, đặc biệt là khi làm việc với các vật liệu sử dụng trong các ứng dụng quan trọng như y tế hoặc hàng không.
  • Ngành công nghệ vật liệu cũng đối mặt với thách thức về việc phát triển các vật liệu có thể tái chế được và không gây hại cho môi trường.
  • Với sự phát triển của công nghệ toàn cầu, công nghệ vật liệu đang trở thành một lĩnh vực cạnh tranh quốc tế. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp và các nhà nghiên cứu phải cố gắng không ngừng để duy trì vị trí hàng đầu của mình.
  • Phát triển một vật liệu mới thường đòi hỏi thời gian và nghiên cứu lâu dài. Điều này có thể tạo ra khó khăn về mặt tài chính và tài nguyên.
  • Việc chuyển giao các công nghệ và vật liệu mới từ phòng thí nghiệm đến thực tế sản xuất cũng là một thách thức lớn trong ngành này.

10. Xu hướng tương lai của ngành công nghệ vật liệu

Ngành công nghệ vật liệu đang và sẽ tiếp tục trải qua nhiều biến đổi lớn, dựa trên các xu hướng dưới đây:

  • Với những lo ngại ngày càng tăng lên về môi trường, xu hướng tìm kiếm và phát triển các vật liệu bền vững, có khả năng tái chế và ít gây hại cho môi trường đang trở nên phổ biến hơn.
  • Các vật liệu thông minh có khả năng thay đổi tính chất dựa trên môi trường xung quanh như vật liệu tự sửa chữa, vật liệu chuyển đổi nhiệt thành điện năng hoặc vật liệu thay đổi hình dạng đang thu hút sự quan tâm lớn.
  • Ngành công nghệ nano vẫn đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ với nhiều tiềm năng trong việc tạo ra vật liệu có đặc tính vượt trội so với các vật liệu thông thường.
  • Sự phát triển của công nghệ in 3D đang tạo ra nhu cầu cho các loại vật liệu mới có thể được sử dụng trong quá trình in 3D, từ các hợp kim kim loại cho đến các loại nhựa biodegradable.
  • Có nhu cầu ngày càng tăng lên cho các vật liệu hiệu quả trong việc tạo ra và lưu trữ năng lượng tái tạo, bao gồm các vật liệu cho tấm pin năng lượng mặt trời, pin lưu trữ năng lượng và pin nhiệt độ cao.
  • Với sự tăng trưởng của ngành công nghệ không gian, cần các vật liệu chịu được điều kiện khắc nghiệt của không gian và đồng thời nhẹ nhàng để giảm chi phí phóng vệ tinh.
  • Công nghệ vật liệu sinh học bao gồm việc phát triển vật liệu từ các nguồn sinh học và sử dụng kỹ thuật sinh học để tạo ra vật liệu đang ngày càng trở nên quan trọng.

Ngành công nghệ vật liệu dù gặp phải nhiều thách thức và khó khăn nhưng vẫn là một lĩnh vực hứa hẹn với cơ hội phát triển mạnh mẽ trong tương lai.

Sự thay đổi không ngừng và những bước tiến vượt bậc đã mở rộng biên giới của ngành này, mang đến những cơ hội nghề nghiệp hấp dẫn và tạo ra sự thay đổi tích cực trong cuộc sống của chúng ta.

Với tầm quan trọng ngày càng tăng lên trong xã hội hiện đại, ngành công nghệ vật liệu chắc chắn sẽ tiếp tục là một trong những lĩnh vực dẫn đầu trong sự phát triển của khoa học và công nghệ.

Xin chào, mình là một cựu sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội. Trước đây công việc đầu tiên của mình có liên quan tới lĩnh vực giáo dục, mình cũng có tư vấn cho khá nhiều bạn học sinh để có những lựa chọn phù hợp nhất trước khi thi đại học và tính đến năm 2023 mình đã có 6 năm làm công việc tư vấn tuyển sinh.