Ngành Lịch sử học gì, trường nào, ra trường cơ hội như nào?

Ngành Lịch sử phù hợp với những bạn thích tìm hiểu quá khứ một cách hệ thống, quan tâm văn hóa, xã hội, di sản và muốn dùng kiến thức lịch sử để phân tích hiện tại. Đây không chỉ là ngành dành cho người muốn đi dạy, mà còn có thể mở ra các hướng như nghiên cứu, bảo tàng, di sản, biên tập, truyền thông văn hóa, du lịch và tư vấn nội dung lịch sử.

1. Giới thiệu chung về ngành Lịch sử

1.1 Ngành Lịch sử là gì?

Lịch sử (History) là ngành học nghiên cứu quá khứ của con người, xã hội, quốc gia và thế giới một cách khoa học, dựa trên tư liệu, phương pháp sử học và các cách tiếp cận liên ngành. Ở bậc đại học, tên tiếng Anh chính thức của ngành thường được dùng là History; một số chương trình ghi tên văn bằng là Bachelor of Arts in History.

Trong bối cảnh hiện nay, ngành Lịch sử vẫn giữ vai trò quan trọng vì không chỉ giúp hiểu quá khứ mà còn góp phần giải thích hiện tại, gìn giữ ký ức cộng đồng, bảo tồn di sản và cung cấp chất liệu cho giáo dục, truyền thông, bảo tàng, du lịch văn hóa và các hoạt động sáng tạo gắn với bản sắc dân tộc. Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN cũng nhấn mạnh người học Sử có nhiệm vụ chắt lọc bài học từ quá khứ để phục vụ sự phát triển của đất nước, xã hội và cộng đồng.

1.2 So sánh với ngành học gần

Ngành Lịch sử rất dễ bị nhầm với Sư phạm Lịch sử. Điểm khác chính là Lịch sử tập trung vào tri thức lịch sử, sử liệu, phương pháp nghiên cứu, phân tích và ứng dụng lịch sử trong nhiều lĩnh vực xã hội, còn Sư phạm Lịch sử được thiết kế để đào tạo giáo viên nên có thêm khối học phần nghiệp vụ sư phạm và định hướng nghề dạy học rõ hơn.

Chương trình Sư phạm Lịch sử của Trường ĐH Sư phạm Hà Nội là một chương trình riêng với mã ngành 7140218, thời gian đào tạo 4 năm.

2. Chương trình đào tạo ngành Lịch sử

Ngành Lịch sử hiện nay không chỉ học theo kiểu ghi nhớ sự kiện. Chương trình đào tạo chính thức cho thấy người học được tiếp cận theo hướng có hệ thống, kết hợp giữa kiến thức nền, kiến thức chuyên sâu, tư duy phương pháp và các học phần liên ngành.

Hãy cùng tham khảo chương trình đào tạo ngành Lịch sử của một trong những trường đại học chất lượng nhất tại Hà Nội hiện nay. Sinh viên ngành Lịch sử của trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn – ĐHQGHN sẽ được học những môn như sau:

3. Cơ hội nghề nghiệp và mức lương của ngành

Nguồn chính thức từ Trường ĐH KHXH&NV cho thấy cử nhân ngành Lịch sử có thể làm ở viện nghiên cứu, cơ quan nhà nước, đơn vị quản lý di tích và bảo tàng, nhà xuất bản, báo chí truyền thông, du lịch, tư vấn sáng tạo lịch sử văn hóa và nhiều công việc thuộc khối khoa học xã hội và nhân văn. Một bài giới thiệu ngành của HCMUSSH cũng cho biết trung bình mỗi khóa của Khoa Lịch sử có hơn 90% sinh viên có việc làm ổn định, cho thấy đầu ra của ngành không hẹp như nhiều người vẫn nghĩ.

3.1 Nhánh bảo tàng, di sản và tư liệu lịch sử

Đây là một trong những hướng sát ngành nhất. Bạn có thể làm ở bảo tàng, trung tâm lưu giữ hiện vật, đơn vị quản lý di tích, di sản hoặc các bộ phận chuyên môn liên quan đến lịch sử văn hóa.

Trên TopCV, một tin tuyển dụng Nhân viên trung tâm bảo tàng đang để mức 15 đến 20 triệu đồng/tháng. Đây là mức tham khảo khá tốt để hình dung nhóm việc liên quan đến bảo tàng và không gian trưng bày lịch sử có thể mang lại thu nhập ra sao khi gắn với vận hành thực tế.

3.2 Nhánh biên tập, nội dung và truyền thông văn hóa

Với nền tảng đọc hiểu, viết và xử lý tư liệu, người học Lịch sử có thể đi theo hướng biên tập, viết nội dung giáo dục, truyền thông văn hóa, nội dung di sản hoặc nội dung chuyên đề xã hội nhân văn.

Mặt bằng tuyển dụng hiện khá rộng: TopCV đang có vị trí Biên tập viên nội dung website mảng giáo dục ở mức 9 đến 15 triệu đồng/tháng, vị trí Nhân viên biên tập nội dung học ở mức 8 đến 20 triệu đồng/tháng. Đây là nhánh phù hợp với người học Sử viết tốt, biết hệ thống thông tin và có khả năng chuyển kiến thức chuyên môn thành nội dung dễ hiểu.

3.3 Nhánh giảng dạy, biên soạn học liệu và giáo dục lịch sử

Nếu thích giáo dục, người học ngành Lịch sử có thể đi theo hướng giảng dạy, biên soạn học liệu, phát triển nội dung môn Lịch sử hoặc tham gia các dự án giáo dục. Tuy nhiên, với dạy học phổ thông, hướng đi này thường phù hợp nhất với người có nền tảng sư phạm hoặc chuẩn bị thêm theo định hướng nghề dạy học.

Trên TopCV, một số tin tuyển dụng Giáo viên Lịch sử đang ở mức 10 đến 12 triệu đồng/tháng, còn vị trí Giáo viên Lịch sử biên soạn sách ở mức 10 đến 15 triệu đồng/tháng. Đây nên được hiểu là mức tham khảo theo từng đơn vị và loại công việc cụ thể.

Ngoài ba nhánh trên, cử nhân Lịch sử còn có thể đi sang hướng dẫn du lịch văn hóa hoặc tư vấn nội dung lịch sử văn hóa. Chẳng hạn, TopCV hiện có vị trí Cultural & Heritage Tour Guide ở mức 12 đến 14 triệu đồng/tháng. Điều này cho thấy nếu biết kết hợp kiến thức lịch sử với giao tiếp, kể chuyện và hiểu di sản, cơ hội nghề nghiệp của ngành có thể rộng hơn khá nhiều.

4. Ai phù hợp với ngành này?

Ngành này phù hợp với những bạn thích đọc, thích tìm hiểu nguồn gốc vấn đề, quan tâm lịch sử dân tộc, văn hóa, xã hội và có xu hướng nhìn mọi việc trong bối cảnh rộng thay vì chỉ chú ý đến kết quả trước mắt. Nếu bạn thích phân tích, thích đặt câu hỏi vì sao một sự kiện xảy ra và nó để lại hệ quả gì cho hiện tại, ngành Lịch sử là lựa chọn đáng cân nhắc.

Về tố chất, người học ngành Lịch sử nên có khả năng đọc hiểu tốt, viết mạch lạc, kiên nhẫn với tư liệu dài, tư duy phân tích và thái độ cẩn trọng với dữ liệu. Đây cũng là ngành hợp với những bạn muốn phát triển theo hướng nghiên cứu, di sản, bảo tàng, biên tập, truyền thông văn hóa, giáo dục hoặc du lịch lịch sử.

Nếu bạn muốn một ngành học giúp mình có nền tảng kiến thức sâu, tư duy xã hội tốt và khả năng chuyển tri thức thành nhiều dạng công việc khác nhau, Lịch sử là ngành có giá trị riêng. Ngược lại, nếu bạn không thích đọc nhiều, ngại viết, thiếu kiên nhẫn với tư liệu và chỉ muốn một lộ trình nghề nghiệp quá rõ ngay từ đầu, bạn nên cân nhắc kỹ trước khi chọn.