Ngành Kỹ thuật Trắc địa – Bản đồ học gì, trường nào, ra trường cơ hội như nào?

Kỹ thuật Trắc địa – Bản đồ là ngành dành cho những bạn muốn làm việc với đo đạc, định vị, bản đồ, dữ liệu không gian và các công nghệ hỗ trợ quy hoạch, xây dựng, đất đai và quản lý lãnh thổ. Đây là ngành không chỉ gắn với máy toàn đạc ngoài công trường, mà còn liên quan tới GNSS, GIS, viễn thám, bản đồ số và mô hình hóa không gian.

I. Giới thiệu chung về ngành Kỹ thuật Trắc địa – Bản đồ

Kỹ thuật Trắc địa – Bản đồ (Surveying and Mapping Engineering) là một ngành kỹ thuật chuyên xử lý thông tin về vị trí, hình dạng, kích thước và mối quan hệ không gian của các đối tượng trên bề mặt đất. Từ các chương trình đào tạo và cơ cấu chuyên môn đang được công khai, có thể thấy ngành này bao quát nhiều mảng như trắc địa, trắc địa công trình, bản đồ, địa chính, viễn thám và hệ thống thông tin địa lý.

I.1 Ngành Kỹ thuật Trắc địa – Bản đồ là gì?

Hiểu ngắn gọn, đây là ngành học về đo đạc và thành lập bản đồ phục vụ xây dựng, quy hoạch, quản lý đất đai, khai thác tài nguyên và quản lý không gian. Sinh viên được học các học phần nền tảng và chuyên môn như cơ sở trắc địa công trình, định vị vệ tinh, GIS, địa chính, ứng dụng GIS trong biên tập và thành lập bản đồ, dữ liệu UAV, viễn thám và xử lý ảnh không gian.

Vai trò của ngành này rất rõ trong các công việc cần dữ liệu không gian chính xác như xây dựng công trình, kiểm soát biến dạng, lập bản đồ địa hình, đo đạc địa chính, quy hoạch, quản lý tài nguyên và phát triển hệ thống dữ liệu địa lý. Ngay trong chuẩn đầu ra và mô tả cơ hội việc làm được công khai, sinh viên tốt nghiệp có thể làm việc trong lĩnh vực tài nguyên môi trường, trắc địa – bản đồ, viễn thám, GIS và các cơ quan hoặc doanh nghiệp liên quan.

I.2 Phân biệt nhanh với một số ngành gần

Ngành này gần với Địa tin học và Quản lý đất đai nhưng không hoàn toàn giống nhau.

Kỹ thuật Trắc địa – Bản đồ nghiêng mạnh về đo đạc, định vị, bản đồ, mô hình không gian và công nghệ thu nhận dữ liệu; còn Địa tin học thiên hơn về xử lý, phân tích dữ liệu không gian bằng công nghệ số; Quản lý đất đai lại tập trung nhiều hơn vào pháp lý, quy hoạch và quản trị sử dụng đất. Sự khác biệt này cũng thể hiện ngay trong cơ cấu bộ môn và nhóm học phần chuyên ngành của HUMG.

II. Chương trình đào tạo ngành Kỹ thuật trắc địa – bản đồ

Ngành Kỹ thuật trắc địa, bản đồ học những gì?

Sinh viên theo học ngành Trắc địa – bản đồ sẽ được chú trọng đào tạo về trắc địa công trình, công nghệ đo đạc (GPS, toàn đạc điện tử…), công nghệ thông tin trong trắc địa (hệ thống thông tin địa lý, cơ sở dữ liệu…).

Bên cạnh đó, sinh viên cũng được phát triển kiến thức về sức bền vật liệu, cơ kết cấu, bê tông cốt thép, nền móng, thiết kế và xây dựng đường sá…

Tham khảo ngay chương trình đào tạo ngành Kỹ thuật trắc địa, bản đồ của trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội.

Chi tiết chương trình như sau:

III. Cơ hội nghề nghiệp và mức lương ngành

Đầu ra của ngành Kỹ thuật Trắc địa – Bản đồ khá rộng, nhưng để người đọc dễ hình dung hơn, nên nhìn theo ba nhánh gần ngành nhất là trắc địa công trình, GIS và bản đồ số, cùng đo đạc địa chính. Đây cũng là cách đọc mức lương thực tế hơn, vì mỗi nhánh có môi trường làm việc và mặt bằng thu nhập khác nhau.

III.1 Trắc địa công trình và khảo sát hiện trường

Đây là hướng nghề gần ngành nhất và cũng là đầu ra phổ biến nhất. Người học có thể làm kỹ sư trắc địa, kỹ sư trắc đạc, surveyor tại các dự án cầu đường, nhà cao tầng, khu đô thị, hạ tầng kỹ thuật hoặc công trình ngầm.

JobsGO cho biết mức lương trung bình của Kỹ sư Trắc địa hiện khoảng 16,1 triệu đồng/tháng, với khoảng lương phổ biến 13 đến 19 triệu đồng/tháng dựa trên 161 mẫu lương trong 12 tháng gần nhất. Trên TopCV, nhiều tin tuyển dụng gần đây cho vị trí này đang hiển thị khoảng 15 đến 18 triệu đồng/tháng hoặc 15 đến 28 triệu đồng/tháng, cho thấy khi đã có kinh nghiệm công trường và sử dụng tốt thiết bị đo, thu nhập có thể tăng khá nhanh.

III.2 GIS, bản đồ số và phân tích dữ liệu không gian

Nếu thích làm việc với máy tính, dữ liệu và phần mềm hơn là bám công trường, bạn có thể đi theo hướng GIS, bản đồ số, viễn thám hoặc phân tích dữ liệu địa lý. Đây là nhánh phù hợp với các công việc như biên tập bản đồ, xây dựng cơ sở dữ liệu không gian, phân tích dữ liệu GIS cho quy hoạch, bất động sản, môi trường hoặc đô thị. Mức lương ở hướng này thường dao động khá mạnh theo kỹ năng phần mềm và kinh nghiệm.

Một tin tuyển dụng Chuyên viên GIS trên TopCV ghi mức 7 đến 15 triệu đồng/tháng cho ứng viên chưa yêu cầu kinh nghiệm, trong khi một tin Chuyên viên phân tích dữ liệu GIS trên CareerViet ghi mức 15 đến 25 triệu đồng/tháng cho ứng viên có 3 đến 5 năm kinh nghiệm.

III.3 Đo đạc địa chính, hồ sơ đất đai và công việc liên quan quản lý đất

Đây là hướng đi khá thực tế với những bạn muốn làm tại đơn vị tư vấn đo đạc, cơ quan liên quan đất đai hoặc doanh nghiệp triển khai hồ sơ địa chính, trích đo, cập nhật bản đồ nền và dữ liệu thửa đất.

TopCV hiện có các tin tuyển dụng Kỹ sư Trắc địa – Đo đạc địa chính ở mức 15 đến 20 triệu đồng/tháng và Nhân viên Đo đạc địa chính – Trắc địa ở mức 12 đến 18 triệu đồng/tháng. Một số tin khác còn cho thấy công việc này gắn khá chặt với AutoCAD, MicroStation, RTK, hồ sơ cấp giấy chứng nhận và cập nhật quy định đo đạc – bản đồ. Vì vậy, đây là nhánh nghề phù hợp với người muốn kết hợp kỹ thuật đo đạc với nghiệp vụ bản đồ và đất đai.

III.4 Cách hiểu mức lương của ngành này

Với ngành Kỹ thuật Trắc địa – Bản đồ, không nên hiểu rằng tốt nghiệp xong ai cũng nhận cùng một mức lương. Nhánh công trình thường tăng thu nhập theo kinh nghiệm hiện trường, dự án và khả năng làm việc với thiết bị đo. Nhánh GIS và bản đồ số phụ thuộc nhiều vào kỹ năng phần mềm, xử lý dữ liệu và tiếng Anh chuyên môn. Nhánh địa chính ổn định hơn ở những công việc hồ sơ, đo vẽ, cập nhật dữ liệu đất đai, nhưng cũng đòi hỏi hiểu quy định và quy trình kỹ thuật.

Vì vậy, các con số trên nên được hiểu là mức tham khảo theo từng hướng nghề, không phải mức chung cố định cho toàn ngành.

IV. Ai phù hợp với ngành này?

Kỹ thuật Trắc địa – Bản đồ không phải là ngành dành cho người chỉ thích địa lý theo kiểu học thuộc kiến thức trên lớp. Đây là ngành phù hợp hơn với những bạn muốn làm việc với số liệu, vị trí, tọa độ, bản đồ và công nghệ đo đạc trong bối cảnh thực tế.

Người học ngành này thường cần khá toán, có khả năng hình dung không gian và quen làm việc với dữ liệu tọa độ, địa hình, biểu đồ và bản đồ. JobsGO cũng liệt kê các kỹ năng nền tảng của người làm trắc địa là hiểu hệ tọa độ, địa hình, bản đồ và biết sử dụng thiết bị như GPS, máy toàn đạc hay các công cụ đo lường chuyên ngành.

Một điểm đặc thù của ngành là không chỉ học ngoài thực địa mà còn phải xử lý dữ liệu trên máy tính. Chương trình đào tạo công khai cho thấy sinh viên vừa học đo đạc, định vị, địa chính, vừa học GIS, viễn thám, UAV và các học phần ứng dụng dữ liệu không gian. Vì vậy, ngành này hợp với những bạn không ngại đi hiện trường nhưng cũng sẵn sàng ngồi máy tính để xử lý, biên tập và phân tích dữ liệu.

Sai số trong đo đạc, định vị hay bản đồ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thiết kế, thi công, hồ sơ đất đai hoặc cơ sở dữ liệu không gian. Vì vậy, đây là ngành hợp với người cẩn thận, làm việc có quy trình, chịu trách nhiệm với số liệu và thích tạo ra sản phẩm có tính ứng dụng rõ ràng trong xây dựng, quy hoạch, đất đai hay quản lý tài nguyên.