Ngành Kỹ thuật Tàu thủy là gì, học gì, trường nào, ra trường cơ hội như nào?

Kỹ thuật tàu thủy là ngành khá đặc thù nên nhiều học sinh dễ nhầm với điều khiển tàu biển, logistics hàng hải hoặc cơ khí nói chung. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu đúng bản chất ngành, chương trình học, cơ hội việc làm, mức lương tham khảo và kiểu người phù hợp với ngành này.

I. Giới thiệu chung về ngành Kỹ thuật tàu thủy

Đây là ngành kỹ thuật gắn với phương tiện thủy và công trình nổi, tập trung vào thiết kế, đóng mới, sửa chữa, hoán cải và khai thác kỹ thuật. Vì vậy, khi tìm hiểu ngành này, bạn nên nhìn nó như một ngành cơ khí ứng dụng rất gần với công nghiệp đóng tàu và kinh tế biển.

Ngành Kỹ thuật tàu thủy là gì?

Theo mô tả của Trường Đại học Bách khoa TP.HCM, chương trình Kỹ thuật tàu thủy trang bị cho sinh viên kiến thức chuyên sâu về tính toán thiết kế, đóng mới, sửa chữa phương tiện thủy và công trình nổi. Đại học Đà Nẵng cũng nêu rõ chương trình hướng đến đào tạo kỹ sư tàu thủy theo các mảng thiết kế, đóng mới và sửa chữa tàu thủy. Nói dễ hiểu, đây là ngành học giúp người học biết cách tạo ra, cải tiến và đảm bảo kỹ thuật cho tàu thủy cũng như các kết cấu nổi phục vụ vận tải, khai thác biển và nhiều hoạt động kinh tế khác.

Bộ Công Thương cho biết ngành đóng tàu là một ngành công nghiệp lớn, đa dạng về chủng loại và có tác động lan tỏa mạnh đến nhiều lĩnh vực như cơ khí, luyện kim và kinh tế biển. Cơ quan này cũng dẫn nhận định rằng tiềm năng của ngành đóng tàu Việt Nam có thể tạo ra giá trị rất lớn và cần được xem là ngành công nghiệp xương sống để kéo theo nhiều ngành công nghiệp khác cùng phát triển. Điều đó cho thấy Kỹ thuật tàu thủy không chỉ là một ngành học hẹp, mà còn gắn với chiến lược phát triển công nghiệp và kinh tế biển của Việt Nam.

Tên tiếng Anh an toàn và phù hợp nhất để dùng trong bài là Naval Architecture and Marine Engineering. Đây là cách gọi được Khoa Đóng tàu của Trường Đại học Hàng hải Việt Nam sử dụng cho ngành Kỹ thuật tàu thủy ở bậc đào tạo chính quy.

Phân biệt Kỹ thuật tàu thủy với Điều khiển tàu biển

Kỹ thuật tàu thủy thiên về thiết kế, kết cấu, máy móc, công nghệ đóng mới, sửa chữa và khai thác kỹ thuật con tàu. Trong khi đó, Điều khiển tàu biển tập trung vào vận hành hành trình, hàng hải, dẫn tàu và an toàn khai thác trên biển. Nói ngắn gọn, một bên làm về “con tàu vận hành thế nào về mặt kỹ thuật”, còn một bên làm về điều khiển con tàu di chuyển ra sao trên hành trình. Sự khác biệt này cũng thể hiện qua mô tả đào tạo của các trường khi Kỹ thuật tàu thủy nhấn mạnh vào thiết kế, đóng mới, sửa chữa và kiểm định phương tiện thủy.

II. Chương trình đào tạo ngành Kỹ thuật tàu thủy

Chương trình học của ngành này thường kết hợp giữa nền tảng cơ khí, vật liệu, sức bền, thủy khí, kết cấu và các học phần chuyên sâu liên quan đến thiết kế, đóng tàu và khai thác kỹ thuật. Vì vậy, đây là ngành đòi hỏi người học vừa có tư duy kỹ thuật, vừa theo được các bài toán tính toán ứng dụng khá rõ.

Tham khảo chương trình đào tạo chuyên ngành Công trình nổi và quản lý hệ thống công nghiệp thuộc ngành Kỹ thuật tàu thủy của trường Đại học Giao thông vận tải TPHCM. Chi tiết chương trình như sau:

III. Cơ hội nghề nghiệp và mức lương của ngành

Chương trình học của ngành này thường kết hợp giữa nền tảng cơ khí, vật liệu, sức bền, thủy khí, kết cấu và các học phần chuyên sâu liên quan đến thiết kế, đóng tàu và khai thác kỹ thuật. Vì vậy, đây là ngành đòi hỏi người học vừa có tư duy kỹ thuật, vừa theo được các bài toán tính toán ứng dụng khá rõ.

Nhánh 1. Kỹ sư thiết kế tàu, kỹ sư vỏ tàu

Đây là nhánh rất sát ngành, đặc biệt với những bạn thích tính toán kết cấu, bản vẽ và phần mềm chuyên dụng. Công việc thường gắn với thiết kế thân tàu, kết cấu, tính toán ổn định, triển khai bản vẽ kỹ thuật hoặc phối hợp với xưởng đóng tàu. Trên Vieclam24h hiện có vị trí Kỹ sư vỏ tàu với mức lương khoảng 10 đến 18 triệu đồng/tháng.

Với người có kinh nghiệm và làm ở doanh nghiệp mạnh về thiết kế, đóng mới hoặc hoán cải, thu nhập thực tế có thể cao hơn mức khởi điểm này.

Nhánh 2. Kỹ sư đóng mới, sửa chữa và kỹ thuật sản xuất đóng tàu

Đây là nhánh nghề bám trực tiếp vào xưởng và nhà máy. Công việc có thể gồm theo dõi thi công, lắp ráp, kiểm tra tiến độ, xử lý lỗi kỹ thuật, phối hợp giữa thiết kế và sản xuất, hoặc tham gia sửa chữa, hoán cải tàu. Trên Vieclam24h hiện có vị trí Nhân viên kỹ thuật đóng tàu với mức 20 đến 30 triệu đồng/tháng, cho thấy ở một số doanh nghiệp, nhóm việc làm bám sát sản xuất đóng tàu có mặt bằng lương khá tốt khi yêu cầu kỹ năng thực tế cao.

Nhánh 3. Kỹ sư máy tàu, hỗ trợ kỹ thuật và hệ thống động lực

Một nhánh khác gần ngành là làm về hệ thống máy tàu, động lực, thiết bị phụ trợ và hỗ trợ kỹ thuật sau đóng mới hoặc trong khai thác.

Trên Vieclam24h có vị trí Kỹ sư hỗ trợ kỹ thuật máy tàu thủy với mức 10 đến 15 triệu đồng/tháng, còn một số việc làm liên quan đến điện, tự động hóa trong doanh nghiệp công nghiệp tàu thủy đang ở khoảng 10 đến 20 triệu đồng/tháng. Đây là hướng phù hợp với người thích máy móc, hệ thống năng lượng và làm việc sát vận hành kỹ thuật.

Nơi làm việc phổ biến và triển vọng

Người học Kỹ thuật tàu thủy có thể làm tại nhà máy đóng tàu, công ty sửa chữa tàu, viện thiết kế, cơ quan đăng kiểm, doanh nghiệp khai thác tàu, đơn vị quản lý kỹ thuật phương tiện và một số cơ sở đào tạo hoặc nghiên cứu. Về triển vọng, Bộ Công Thương đánh giá ngành đóng tàu có tiềm năng lớn và có khả năng thúc đẩy nhiều ngành công nghiệp khác cùng phát triển. Điều đó cho thấy nếu đi đúng chuyên môn và tích lũy được kinh nghiệm kỹ thuật thực tế, đây vẫn là ngành có nền tảng nghề nghiệp khá rõ.

IV. Ai phù hợp với ngành này?

Kỹ thuật tàu thủy phù hợp với những bạn thích cơ khí, máy móc, kết cấu lớn và hứng thú với các sản phẩm kỹ thuật gắn với kinh tế biển, vận tải thủy hoặc công trình nổi. Nếu bạn thấy hứng thú khi nhìn một con tàu không chỉ như phương tiện di chuyển mà như một hệ thống kỹ thuật phức tạp cần được thiết kế, chế tạo và bảo trì, bạn sẽ dễ hợp với ngành này hơn.

Ngành này cũng hợp với những bạn có tư duy kỹ thuật, học được toán và vật lý, cẩn thận, chịu khó và không ngại các bài toán tính toán, bản vẽ, phần mềm chuyên ngành hoặc môi trường xưởng. Vì chương trình đào tạo nhấn mạnh vào thiết kế, đóng mới, sửa chữa và khai thác kỹ thuật, người học cần có khả năng làm việc có quy trình và độ chính xác tương đối cao.

Về định hướng nghề nghiệp, ngành này phù hợp với người muốn theo một nghề kỹ thuật ứng dụng rõ ràng, có thể làm ở nhà máy, viện thiết kế, doanh nghiệp khai thác hoặc cơ quan kỹ thuật chuyên ngành. Nếu bạn thích môi trường văn phòng thuần túy, ít muốn va chạm với sản xuất hoặc không hứng thú với cơ khí và phương tiện thủy, ngành này có thể không phải lựa chọn phù hợp nhất. Nhưng nếu bạn muốn làm ra những sản phẩm kỹ thuật lớn, có tính thực tế cao và gắn với công nghiệp biển, Kỹ thuật tàu thủy là ngành đáng để cân nhắc.