Ngành Kinh tế Xây dựng học gì, trường nào, ra trường cơ hội như nào?
Tổng quan ngành
Kinh tế xây dựng là ngành dành cho những bạn muốn làm việc ở giao điểm giữa xây dựng, kinh tế và quản lý dự án. Bài viết này giúp người đọc hiểu nhanh ngành Kinh tế xây dựng là gì, ra trường có thể làm gì, mức thu nhập tham khảo ra sao và ai là người phù hợp với ngành này.
I. Giới thiệu chung về ngành Kinh tế Xây dựng
Kinh tế xây dựng (Construction Economics) không phải là ngành đào tạo kỹ sư chuyên thiết kế kết cấu hay trực tiếp thi công ngoài công trường. Bản chất của ngành là quản lý khía cạnh kinh tế, tài chính và chi phí trong hoạt động đầu tư xây dựng, từ lập dự án, dự toán, đấu thầu đến thanh quyết toán và kiểm soát ngân sách công trình.
I.1 Ngành Kinh tế xây dựng là gì?
Kinh tế xây dựng là ngành kết hợp giữa kinh tế và quản lý xây dựng, gắn với các công việc như lập và thẩm định dự án đầu tư xây dựng, lập và thẩm tra dự toán, thanh quyết toán công trình, định giá và quản lý chi phí. Trường Đại học Công nghệ GTVT cũng mô tả người học được trang bị đồng thời kiến thức về kinh tế, quản lý, kỹ thuật và công nghệ xây dựng.
Hiểu ngắn gọn, đây là ngành học để quản lý bài toán tiền và hiệu quả của công trình xây dựng.
Khi thị trường xây dựng mở rộng, các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, đơn vị tư vấn và nhà thầu đều cần người có thể kiểm soát chi phí, lập kế hoạch tài chính, lựa chọn nhà thầu, thẩm định hiệu quả đầu tư và hạn chế rủi ro ngân sách. Chính vì vậy, Kinh tế xây dựng giữ vai trò quan trọng trong việc giúp dự án không chỉ xây được, mà còn xây hiệu quả và đúng bài toán tài chính.
I.2 Phân biệt nhanh với các ngành gần
Kinh tế xây dựng khá gần với Kỹ thuật xây dựng và Quản lý xây dựng, nhưng trọng tâm không giống nhau. Kỹ thuật xây dựng thiên nhiều hơn về thiết kế, giám sát và tổ chức thi công công trình; còn Kinh tế xây dựng đi sâu vào dự toán, đấu thầu, thanh quyết toán, định giá và kiểm soát chi phí. So với Quản lý xây dựng, Kinh tế xây dựng hẹp hơn về phạm vi nhưng sâu hơn ở khía cạnh kinh tế dự án và tài chính công trình.
Có thể hiểu ngắn gọn: nếu bạn thích phần làm công trình, Kỹ thuật xây dựng gần hơn; nếu bạn thích phần quản tiền, hồ sơ, chi phí và hiệu quả đầu tư của công trình, Kinh tế xây dựng phù hợp hơn.
II. Chương trình đào tạo ngành Kinh tế xây dựng
Mời các bạ tham khảo qua khung chương trình đào tạo ngành Kinh tế xây dựng của trường Đại học Giao thông vận tải TPHCM nhé.
Nội dung chương trình chi tiết như sau:
| I. KHỐI KIẾN THỨC GIÁO DỤC ĐẠI CƯƠNG |
| Đại số |
| Giải tích 1 |
| Xác suất thống kê |
| Toán kinh tế |
| Triết học Mác – Lênin |
| Kinh tế chính trị Mác–Lênin |
| Chủ nghĩa xã hội khoa học |
| Tư tưởng Hồ Chí Minh |
| Lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam |
| Pháp luật đại cương |
| Tiếng Anh 5 |
| Tiếng Anh 6 |
| Anh văn xây dựng 1, 2 |
| Tin học cơ bản |
| Kỹ năng mềm 1, 2 |
| II. KIẾN THỨC GIÁO DỤC CHUYÊN NGHIỆP |
| A. Kiến thức cơ sở ngành |
| Kinh tế vi mô |
| Kinh tế vĩ mô |
| Hình họa – Vẽ kỹ thuật xây dựng |
| Quản lý nhà nước trong hoạt động xây dựng |
| Nguyên lý thống kê |
| Nguyên lý kế toán |
| Vật liệu xây dựng |
| Trắc địa đại cương |
| Thực tập trắc địa |
| Địa chất – cơ học đất – nền móng |
| Cơ học xây dựng |
| Máy xây dựng |
| Thiết kế đường bộ |
| Thi công đường bộ |
| Thiết kế cầu |
| Thi công cầu |
| Kiến trúc |
| Kết cấu bê tông cốt thép 1 |
| Kỹ thuật thi công 1 |
| B. Kiến thức ngành |
| Học phần bắt buộc |
| Kinh tế xây dựng |
| Tài chính doanh nghiệp xây lắp |
| Định mức kỹ thuật và định giá sản phẩm xây dựng |
| TKMH Định mức kỹ thuật và định giá sản phẩm xây dựng |
| Lập và thẩm định dự án đầu tư xây dựng |
| TKMH Lập và thẩm định dự án đầu tư |
| Tổ chức điều hành sản xuất trong xây dựng |
| TKMH Tổ chức điều hành sản xuất trong xây dựng |
| Kế hoạch và chiến lược kinh doanh trong doanh nghiệp xây dựng |
| TKMH Kế hoạch và chiến lược kinh doanh trong doanh nghiệp xây dựng |
| Phân tích hoạt động kinh tế trong doanh nghiệp xây dựng |
| TKMH Phân tích hoạt động kinh tế trong doanh nghiệp xây dựng |
| Đấu thầu trong hoạt động xây dựng |
| Đo bóc và quản lý khối lượng công trình xây dựng |
| Thực tập chuyên đề |
| Học phần tự chọn (tối thiểu 4 tín) |
| Quản trị doanh nghiệp |
| Marketing xây dựng |
| Điều tra kinh tế kỹ thuật và quy hoạch giao thông vận tải |
| Thị trường chứng khoán |
| Quản lý dự án xây dựng |
| Kế toán doanh nghiệp xây dựng |
| C. Khóa luận tốt nghiệp |
| Thực tập tốt nghiệp |
| Luận văn tốt nghiệp |
| (Các sinh viên không làm luận văn tốt nghiệp học thay thế 8 tín chỉ và được chọn 1 trong các nhóm học phần sau) |
| Nhóm 3: Kiểm toán xây dựng |
| Tin học trong quản lý xây dựng |
| Lý thuyết kiểm toán |
| Kiểm toán dự án đầu tư xây dựng |
| Đồ án Kiểm toán dự án xây dựng |
| Nhóm 4: Quản lý khối lượng công trình xây dựng |
| Tin học trong quản lý xây dựng |
| Quản lý hợp đồng trong xây dựng |
| Quản lý thanh quyết toán dự án đầu tư xây dựng |
| Đồ án quản lý khối lượng |
| Nhóm 5: Quản lý bất động sản |
| Thị trường bất động sản |
| Định giá bất động sản |
| Môi giới và kinh doanh bất động sản |
| Đồ án quản lý bất động sản |
| Nhóm 6: Mô hình thông tin công trình |
| Đại cương mô hình thông tin công trình |
| Phần mềm ứng dụng trong hệ thống thông tin công trình |
| Mô hình thông tin công trình trong quản lý dự án xây dựng |
| Đồ án ứng dụng mô hình thông tin công trình |
| III. KHỐI KIẾN THỨC ĐIỀU KIỆN |
| (Không tính vào điểm tích lũy nhưng yêu cầu phải đạt để ra trường) |
| A. Giáo dục quốc phòng – an ninh |
| Đường lối quân sự của đảng |
| Công tác quốc phòng an ninh |
| Quân sự chung và kỹ chiến thuật bắn súng AK |
| Hiểu biết chung về quân binh chủng |
| B. Giáo dục thể chất |
| Lý thuyết GDTC |
| Điền kinh |
| Bơi 1 (50m) |
| Bơi 2 (200m) |
| Bóng chuyền |
| Bóng đá |
| Bóng rổ |
| Bóng bàn |
| Cờ vua |
III. Cơ hội nghề nghiệp và mức lương ngành Kinh tế xây dựng
Đầu ra của ngành Kinh tế xây dựng khá rộng, nhưng để dễ hiểu và sát thực tế hơn, nên nhìn theo từng nhánh nghề gần ngành nhất thay vì gom vào một mức lương chung. Các trường đang công bố đầu ra theo hướng khá rõ: dự toán và QS, đấu thầu và hợp đồng, quản lý chi phí và hỗ trợ quản lý dự án, ngoài ra còn có thể làm ở ngân hàng, kho bạc, kiểm toán hoặc đơn vị thẩm định dự án.
III.1 Dự toán, QS và kiểm soát khối lượng
Đây là nhánh gần ngành nhất và cũng là hướng ra nghề phổ biến nhất. Công việc thường là bóc tách khối lượng, lập dự toán, kiểm soát chi phí, theo dõi phát sinh, kiểm tra hồ sơ thanh toán và phối hợp với nhà thầu hoặc tư vấn. Người học có thể làm tại công ty xây lắp, công ty tư vấn, doanh nghiệp bất động sản hoặc ban quản lý dự án.
Về thu nhập, JobsGO ghi nhận Kỹ sư dự toán xây dựng có mức lương trung bình khoảng 16,7 triệu đồng/tháng, khoảng phổ biến 13 đến 20 triệu đồng/tháng.
Với vị trí Nhân viên QS, JobsGO ghi nhận mức trung bình khoảng 16,5 triệu đồng/tháng, khoảng phổ biến 14 đến 19 triệu đồng/tháng. Một số tin tuyển dụng hiện tại trên cùng hệ thống còn hiển thị mức 15 đến 25 triệu đồng/tháng cho vị trí QS tại công trường và văn phòng, cho thấy nhóm việc làm này có thể tăng thu nhập khá nhanh khi đã có kinh nghiệm thực tế.
III.2 Đấu thầu, hồ sơ thầu và hợp đồng xây dựng
Một hướng rất sát chuyên môn khác là làm hồ sơ dự thầu, tổ chức đấu thầu, lựa chọn nhà thầu, quản lý hợp đồng và chuẩn bị hồ sơ thanh quyết toán. Đây là nhóm công việc được các trường nhắc tới khá rõ trong mô tả đầu ra, đặc biệt phù hợp với những bạn cẩn thận, chắc hồ sơ và hiểu quy trình đầu tư xây dựng. Nơi làm việc phổ biến là công ty tư vấn, doanh nghiệp thi công, chủ đầu tư và các ban quản lý dự án.
Ở nhánh này, JobsGO ghi nhận Chuyên viên đấu thầu có mức lương trung bình khoảng 15,2 triệu đồng/tháng, khoảng phổ biến 12 đến 19 triệu đồng/tháng.
Các tin tuyển dụng cập nhật cũng cho thấy mặt bằng khá gần con số này, ví dụ có tin Chuyên viên thầu xây dựng tại Hà Nội ở mức đến 18 triệu đồng/tháng, còn nhóm tuyển dụng nhân viên đấu thầu hoặc dự toán thầu thường xuất hiện quanh mức 15 đến 20 triệu đồng/tháng. Có thể xem đây là mức tham khảo khá thực tế cho nhóm nghề thiên về hồ sơ và thủ tục dự án.
III.3 Quản lý chi phí, chuyên viên dự án và hỗ trợ quản lý dự án
Sau vài năm kinh nghiệm, người học Kinh tế xây dựng còn có thể đi theo hướng quản lý chi phí, chuyên viên dự án hoặc hỗ trợ quản lý dự án tại chủ đầu tư, ban quản lý dự án, doanh nghiệp xây dựng lớn hoặc đơn vị phát triển bất động sản. Đây là hướng phù hợp với những bạn muốn đi xa hơn khỏi phạm vi bóc tách khối lượng đơn thuần để tham gia kiểm soát ngân sách, tiến độ chi phí và hiệu quả đầu tư của cả dự án.
Về lương, JobsGO ghi nhận Chuyên viên dự án có mức trung bình khoảng 14,8 triệu đồng/tháng, khoảng phổ biến 11 đến 18 triệu đồng/tháng. Ở nấc cao hơn, Quản lý dự án có mức trung bình khoảng 25,6 triệu đồng/tháng, khoảng phổ biến 16 đến 34 triệu đồng/tháng; còn Quản lý chi phí ở mức trung bình khoảng 29,3 triệu đồng/tháng, khoảng phổ biến 17 đến 38 triệu đồng/tháng.
Vì JobsGO gắn các vị trí này với yêu cầu kinh nghiệm từ dưới 4 năm, 1 đến 5 năm hoặc 2 đến 5 năm, có thể hiểu đây thường là nấc nghề sau giai đoạn nhân viên hoặc kỹ sư mới ra trường, không phải mức phổ biến ngay từ đầu.
III.4 Cách hiểu mức lương của ngành này
Với Kinh tế xây dựng, không nên nhìn tên ngành rồi nghĩ ai ra trường cũng nhận cùng một mức lương. Nhánh dự toán và QS thường là cửa vào nghề phổ biến nhất. Nhánh đấu thầu và hợp đồng phù hợp với người mạnh hồ sơ, quy trình và làm việc chi tiết. Nhánh quản lý chi phí hoặc quản lý dự án có thể cho thu nhập cao hơn, nhưng thường đòi hỏi thêm kinh nghiệm thực chiến, khả năng phối hợp nhiều bên và góc nhìn tổng thể về dự án.
Vì vậy, các con số trên nên được hiểu là mức tham khảo theo từng hướng nghề gần ngành, không phải một mặt bằng cố định cho mọi sinh viên tốt nghiệp.
IV. Ai phù hợp với ngành này?
Kinh tế xây dựng phù hợp với những bạn thích môi trường xây dựng nhưng không nhất thiết muốn đi theo hướng thiết kế hay thi công thuần kỹ thuật. Đây là ngành hợp với người muốn làm việc với chi phí, kế hoạch, hồ sơ, số liệu và hiệu quả đầu tư trong các dự án xây dựng.
Ngành này gắn rất chặt với dự toán, chi phí, ngân sách, định mức, tài chính dự án và thẩm định hiệu quả đầu tư. Vì vậy, nếu bạn học khá toán, thích phân tích, thích nhìn vấn đề theo logic chi phí và hiệu quả, bạn sẽ có lợi thế khi theo ngành.
Một phần lớn công việc của Kinh tế xây dựng liên quan đến dự toán, đấu thầu, hợp đồng, thanh quyết toán và thẩm tra hồ sơ. Đây đều là những việc đòi hỏi sự cẩn thận, chính xác và bền bỉ. Những bạn làm việc kỹ, không ngại giấy tờ, thích kiểm tra chi tiết và có tinh thần trách nhiệm cao thường hợp với ngành này hơn.
Theo mô tả tuyển sinh của HUCE, Kinh tế xây dựng phù hợp với các bạn yêu thích khoa học kỹ thuật và quản lý; lợi thế của ngành là kết hợp được kiến thức kỹ thuật, công nghệ xây dựng với quản lý kinh tế. Vì vậy, nếu bạn không muốn chỉ học kinh tế thuần túy, cũng không muốn đi hẳn sang kỹ thuật thi công, mà thích đứng ở giữa để quản lý bài toán chi phí và hiệu quả của công trình, đây là ngành đáng cân nhắc.