Ngành Địa chất học là gì, học gì, trường nào, ra trường cơ hội như nào?

Ngành Địa chất học phù hợp với những bạn thích khám phá Trái Đất theo cách khoa học, muốn hiểu đá, khoáng sản, cấu trúc địa chất, tài nguyên và các quá trình hình thành của tự nhiên. Đây không phải ngành chỉ xoay quanh khai khoáng, mà còn gắn với tài nguyên nước, môi trường địa chất, dầu khí, biển, ngọc học và nhiều công việc thực địa, phòng thí nghiệm, phân tích dữ liệu địa chất.

I. Giới thiệu chung về ngành Địa chất học

I.1 Ngành Địa chất học là gì?

Địa chất học là ngành học nghiên cứu thành phần vật chất, cấu trúc, lịch sử phát triển và các quá trình vận động của Trái Đất. Ở bậc đại học, chương trình này đào tạo cử nhân có kiến thức về địa chất và khoáng sản, có kỹ năng nghiên cứu hiện trường, phân tích trong phòng thí nghiệm, thu thập và xử lý số liệu để giải quyết các vấn đề khoa học và thực tiễn liên quan đến địa chất.

Tên tiếng Anh chính thức của ngành hiện được dùng là Geology, văn bằng tốt nghiệp là The Degree of Bachelor in Geology.

Vai trò của Địa chất học hiện nay vẫn rất rõ vì lĩnh vực này gắn trực tiếp với điều tra tài nguyên, khoáng sản, nước dưới đất, tai biến địa chất và nền tảng dữ liệu cho phát triển công nghiệp khai khoáng, hạ tầng và bảo vệ môi trường. Việt Nam hiện đã ban hành Chiến lược địa chất, khoáng sản và công nghiệp khai khoáng đến năm 2030, tầm nhìn 2045; trong đó có mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành 85% diện tích lập bản đồ địa chất, khoáng sản tỷ lệ 1:50.000 phần đất liền. Điều đó cho thấy nhu cầu về chuyên môn địa chất vẫn gắn chặt với phát triển kinh tế xã hội và quản lý tài nguyên trong nhiều năm tới.

I.2 So sánh với ngành học gần

Ngành Địa chất học rất dễ bị nhầm với Kỹ thuật địa chất.

Địa chất học thiên về nghiên cứu Trái Đất, cấu trúc địa chất, lịch sử địa chất, khoáng vật, thạch học, tài nguyên khoáng sản và các quá trình địa chất. Trong khi đó, Kỹ thuật địa chất thiên nhiều hơn về ứng dụng kỹ thuật để phục vụ hạ tầng, nền móng công trình, địa kỹ thuật, địa chất thủy văn và tìm kiếm thăm dò khoáng sản; tên tiếng Anh của ngành này là Geological Engineering. Nói ngắn gọn, Địa chất học nghiêng về bản chất khoa học của Trái Đất và tài nguyên, còn Kỹ thuật địa chất nghiêng hơn về giải quyết bài toán công trình và ứng dụng kỹ thuật.

II. Chương trình đào tạo ngành Địa chất học

Chương trình đào tạo ngành này thường đi theo hướng vừa có nền khoa học cơ bản, vừa có thực hành thực địa và phòng thí nghiệm khá rõ. Khoa Địa chất của HCMUS hiện cho biết chương trình cử nhân Địa chất học có 6 hướng chuyên môn gồm Địa chất khoáng sản, Ngọc học, Địa chất dầu khí, Địa chất biển, Địa chất thủy văn – địa chất công trình và Địa chất môi trường.

Cùng chúng mình tìm hiểu chi tiết chương trình đào tạo ngành Địa chất học của trường Đại học Khoa học tự nhiên – ĐHQGHN nhé. Chi tiết chương trình học như sau:

III. Cơ hội nghề nghiệp và mức lương của ngành

Đầu ra của ngành Địa chất học không chỉ bó hẹp trong nghiên cứu. Nguồn từ HUS và HCMUS cho thấy sinh viên tốt nghiệp có thể làm ở viện nghiên cứu, trường đại học, cơ quan quản lý nhà nước, các liên đoàn địa chất, đơn vị điều tra khảo sát, phòng thí nghiệm địa chất công trình – địa chất thủy văn, doanh nghiệp vàng bạc đá quý, doanh nghiệp khai khoáng và các tổ chức liên quan đến tài nguyên môi trường.

Các vị trí tiêu biểu gồm nhà nghiên cứu, giảng viên, chuyên viên quản lý khai thác khoáng sản, chuyên gia kiểm định đá quý, cán bộ tư vấn khảo sát địa chất, thăm dò khoáng sản, đánh giá tác động môi trường và giảm nhẹ tai biến địa chất.

III.1 Nhánh địa chất khoáng sản và thăm dò khoáng sản

Đây là một trong những hướng sát ngành nhất, phù hợp với các bạn muốn đi theo tài nguyên khoáng sản, điều tra mỏ, phân tích mẫu và lập hồ sơ thăm dò. Một tin tuyển dụng TopCV cho vị trí Kỹ sư thăm dò khoáng sản đang để mức 10 đến 15 triệu đồng/tháng. Mức này nên hiểu là mức tham khảo thị trường cho một vị trí khá sát ngành, thường còn phụ thuộc kinh nghiệm, địa bàn và mức độ đi hiện trường.

III.2 Nhánh địa kỹ thuật và khảo sát địa chất công trình

Nếu bạn thích làm việc theo hướng khảo sát nền đất, công trình, báo cáo địa kỹ thuật và ứng dụng thực tế, đây là nhánh đầu ra khá rõ. CareerViet hiện có tin Geotechnical Engineer trong nhóm Trắc địa / Địa chất với mức 15 đến 22 triệu đồng/tháng. Dù vị trí này nghiêng về ứng dụng hơn thuần nghiên cứu, nó vẫn là một hướng nghề rất gần với người học địa chất, nhất là khi có thêm kỹ năng phần mềm và đọc hiểu số liệu khảo sát.

III.3 Nhánh ngọc học, giám định đá quý

Đây là nhánh khá đặc thù nhưng đúng chất địa chất, đặc biệt với những chương trình có hướng Ngọc học. Trên TopCV, vị trí Giám định viên tại doanh nghiệp vàng bạc đá quý đang có mức 10 đến 15 triệu đồng/tháng, còn vị trí Chuyên viên kiểm định đá quý, kim cương ở mức 15 đến 18 triệu đồng/tháng. Nếu bạn thích mẫu vật, đá quý, thiết bị phân tích và công việc có tính chuyên môn sâu, đây là nhánh nghề đáng chú ý của ngành này.

Triển vọng của ngành Địa chất học nhìn chung vẫn tốt nếu bạn đi đúng hướng chuyên môn và chấp nhận đặc thù nghề. Điểm mạnh của ngành là có thể phát triển sang khoáng sản, dầu khí, biển, nước dưới đất, môi trường, địa kỹ thuật hoặc đá quý. Tuy nhiên, vì đây là ngành khá đặc thù, cơ hội rõ nhất thường đến với người học có kỹ năng thực địa, phân tích dữ liệu, ngoại ngữ và sẵn sàng làm việc ở các địa bàn dự án thay vì chỉ chờ việc văn phòng thuần túy.

IV. Ai phù hợp với ngành này?

Ngành này phù hợp với những bạn thích khám phá tự nhiên, tò mò về Trái Đất, khoáng sản, đá, địa hình và các quá trình hình thành môi trường sống. Nếu bạn hứng thú với việc quan sát, phân tích, đi thực địa, làm mẫu và ghép các dữ kiện để hiểu một khu vực địa chất, đây là ngành đáng cân nhắc.

Về tố chất, người học Địa chất học nên có nền khá ở các môn khoa học tự nhiên, khả năng quan sát, tính cẩn thận, tư duy phân tích và sự bền bỉ. Ngoài ra, vì chương trình nhấn mạnh kỹ năng phòng thí nghiệm, ngoài thực địa, xử lý số liệu, GIS và viễn thám, người học cũng nên sẵn sàng với việc học công cụ chuyên môn chứ không chỉ học lý thuyết.

Nếu bạn muốn theo đuổi một ngành học có chiều sâu khoa học, có thực địa, có tài nguyên và có thể mở sang nhiều hướng ứng dụng khác nhau, Địa chất học là lựa chọn khá riêng nhưng đáng giá. Ngược lại, nếu bạn không thích đi hiện trường, ngại môi trường dự án và chỉ muốn một ngành nghề quá ổn định, ít di chuyển, bạn nên cân nhắc kỹ trước khi chọn.