Ngành Thủy văn học là gì, học gì, trường nào, ra trường cơ hội như nào?

Thủy văn học là ngành dành cho những bạn muốn hiểu dòng chảy, mưa lũ, hạn hán, xâm nhập mặn và cách dữ liệu về nước được dùng để dự báo, thiết kế công trình hay quản lý tài nguyên nước. Với bài này, người đọc có thể nắm nhanh ngành Thủy văn học là gì, học gì, ra trường làm gì, mức lương tham khảo ra sao và mình có hợp với ngành hay không.

I. Giới thiệu chung về ngành Thủy văn học

Thủy văn học là ngành nghiên cứu các quá trình của nước trong tự nhiên như mưa, dòng chảy, nước mặt, nước dưới đất và sự biến động của chúng theo không gian, thời gian. Chương trình đào tạo đại học ngành Thủy văn học của HUNRE có tên tiếng Anh là Hydrology, thời gian đào tạo 4 năm, 122 tín chỉ, theo định hướng ứng dụng.

I.1 Ngành Thủy văn học là gì?

Thủy văn học (Hydrology) là ngành học cách đo đạc, quan trắc, phân tích và mô phỏng các hiện tượng liên quan đến nước để phục vụ dự báo, cảnh báo, quy hoạch và thiết kế. Chuẩn đầu ra của chương trình HUNRE cho thấy sinh viên phải vận dụng được khảo sát, đo đạc, quan trắc, thu thập và xử lý số liệu khí tượng thủy văn; đồng thời sử dụng được các mô hình để mô phỏng quá trình thủy văn và giải các bài toán về hệ thống nguồn nước.

Vai trò của Thủy văn học ngày càng rõ trong bối cảnh thiên tai liên quan đến nước diễn biến phức tạp hơn. Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia hiện có chức năng tổ chức dự báo, cảnh báo khí tượng, khí hậu, thủy văn, nguồn nước, hải văn; còn Cục Khí tượng Thủy văn xác định lực lượng khí tượng thủy văn là tuyến đầu trong phòng chống thiên tai.

Luật Khí tượng thủy văn cũng quy định thông tin, dữ liệu khí tượng thủy văn phải được dùng có nguồn gốc rõ ràng trong các chương trình, quy hoạch, kế hoạch và dự án phát triển kinh tế xã hội.

I.2 Phân biệt Thủy văn học với một số ngành gần

Thủy văn học dễ bị nhầm với Khí tượng và khí hậu học hoặc Tài nguyên và Môi trường nước. Nhìn từ cấu trúc chương trình, Thủy văn học đi sâu hơn vào dòng chảy, thủy lực, đo đạc thủy văn, mô hình toán thủy văn, dự báo thủy văn và chỉnh biên số liệu. Trong khi đó, Khí tượng và khí hậu học tập trung vào khí quyển, thời tiết, khí hậu; còn Tài nguyên và Môi trường nước rộng hơn, nghiêng nhiều hơn về quản lý, môi trường nước và chính sách tài nguyên nước.

Đây là phân biệt dựa trên nội dung đào tạo chính thức của các chương trình liên quan.

II. Chương trình đào tạo ngành Thủy văn học

Chương trình của ngành này thiên về khoa học ứng dụng. Người học không chỉ học lý thuyết về nước mà còn phải làm quen với số liệu, đo đạc thực địa, mô hình và các bài toán phục vụ dự báo hay quản lý nguồn nước.

Để nắm rõ được sinh viên ngành Thủy văn học sẽ được đào tạo những gì, các bạn có thể tham khảo nội dung chương trình đào tạo ngành Thủy văn học của trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội.

Chi tiết chương trình như sau:

III. Cơ hội nghề nghiệp và mức lương ngành

Theo mô tả chương trình đào tạo của HUNRE, sinh viên tốt nghiệp có thể làm trong các mảng khí tượng thủy văn, tài nguyên nước, giao thông, xây dựng, thủy lợi, phòng chống và giảm nhẹ thiên tai, năng lượng, môi trường và nghiên cứu khoa học. HUS cũng cho thấy địa chỉ tuyển dụng trải từ đài khí tượng thủy văn, trạm quan trắc, trung tâm dự báo, viện nghiên cứu đến cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế về quản lý tài nguyên nước và thích ứng biến đổi khí hậu.

III.1 Dự báo viên, chuyên viên thủy văn, dữ liệu thủy văn

Đây là nhánh sát ngành nhất. Công việc thường gắn với quan trắc, xử lý số liệu, tính toán, mô hình hóa và hỗ trợ dự báo, cảnh báo liên quan đến mưa lũ, hạn, nguồn nước. Trên TopCV, vị trí Chuyên viên Dữ liệu Thủy văn đang có mức lương 8 đến 15 triệu đồng/tháng, còn Chuyên viên Thủy văn ở mức 15 đến 20 triệu đồng/tháng.

Với người mới ra trường, đây nên được hiểu là mức tham khảo của thị trường tư nhân hoặc doanh nghiệp dịch vụ kỹ thuật; khu vực nhà nước hoặc đơn vị sự nghiệp có thể có mặt bằng khác.

III.2 Chuyên viên tài nguyên nước, mô hình hóa và quy hoạch nguồn nước

Đây là hướng phù hợp với những bạn mạnh về phân tích, bản đồ, mô hình, chất lượng nước và quy hoạch. HUNRE nêu rõ người học có thể làm ở mảng quy hoạch và quản lý tài nguyên nước, phân bổ nguồn nước, chất lượng nước.

Trên thị trường tuyển dụng, TopCV đang có tin Kỹ sư Tài nguyên nước ở mức 7 đến 10 triệu đồng/tháng, có tin khác ở mức tới 12 triệu đồng/tháng, và cũng có vị trí Kỹ sư kỹ thuật tài nguyên nước ở mức 10 đến 15 triệu đồng/tháng. Điều này cho thấy nhóm việc này có biên độ khá rộng, phụ thuộc vào kỹ năng GIS, mô hình, báo cáo và kinh nghiệm dự án.

III.3 Tư vấn tính toán thủy văn, thủy lực, cấp thoát nước và công trình

Đây là hướng đi thực tế khi kiến thức thủy văn được dùng cho giao thông, thủy lợi, cấp thoát nước, hồ chứa hay công trình qua sông suối. Chính chương trình HUNRE cũng nêu rõ người học có thể làm tính toán thủy văn phục vụ thiết kế cầu, cống, tư vấn cấp thoát nước, vận hành hệ thống tưới tiêu và tính toán thủy năng cho thủy điện.

Trên TopCV, vị trí Kỹ sư Thủy văn – Thủy lực đang có mức 12 đến 18 triệu đồng/tháng; còn nhóm Kỹ sư cấp thoát nước trên TopCV hiện có nhiều mức như 12 đến 15 triệu, 15 đến 20 triệu, 15 đến 22 triệu hoặc 15 đến 25 triệu đồng/tháng tùy yêu cầu công việc và kinh nghiệm.

Nhìn chung, Thủy văn học là ngành có đầu ra không quá đại trà nhưng khá rõ chuyên môn. Thu nhập không nên hiểu là một con số chung cho toàn ngành, vì chênh lệch khá nhiều giữa cơ quan nhà nước, đơn vị nghiên cứu, doanh nghiệp tư vấn kỹ thuật và công ty dịch vụ dữ liệu, dự báo. Người có lợi thế về mô hình, GIS, ngoại ngữ và kinh nghiệm thực địa thường có khả năng đi nhanh hơn.

IV. Ai phù hợp với ngành này?

Thủy văn học phù hợp với những bạn thích thiên nhiên, thích tìm hiểu mưa, sông ngòi, lũ, hạn, nước ngầm và các vấn đề liên quan đến tài nguyên nước. Ngành này cũng hợp với người có tư duy logic, học khá Toán và Vật lý, chấp nhận làm việc với số liệu, bản đồ, phần mềm và đôi khi cả thực địa. HUS cũng cho biết đây là nhóm ngành phù hợp với những bạn có thế mạnh Toán, Vật lí và ngoại ngữ tốt là một lợi thế.

Ngược lại, nếu bạn rất ngại học tự nhiên, không thích xử lý số liệu hoặc không muốn làm việc với mô hình và bài toán kỹ thuật, bạn nên cân nhắc kỹ. Thủy văn học hợp hơn với người kiên nhẫn, cẩn thận, thích phân tích và muốn làm công việc có ích cho dự báo, quản lý nguồn nước và giảm nhẹ rủi ro thiên tai.