Ngành Du lịch địa chất là gì, học gì, học ở trường nào, ra trường làm nghề gì?

Du lịch địa chất là ngành khá đặc thù vì kết hợp hai mảng tưởng như xa nhau là khoa học Trái Đất và du lịch. Bài viết này giúp người đọc hiểu nhanh ngành Du lịch địa chất là gì, học gì, ra trường làm gì, mức lương tham khảo ra sao và ai phù hợp với ngành này.

I. Giới thiệu chung về ngành Du lịch địa chất

I.1 Ngành Du lịch địa chất là gì?

Du lịch địa chất (Geotourism) là ngành học cách khai thác giá trị của địa hình, đá, hang động, núi lửa, cảnh quan, di sản địa chất và văn hóa bản địa để xây dựng các tuyến điểm, hoạt động trải nghiệm và sản phẩm du lịch có chiều sâu. Vai trò của ngành này ngày càng rõ hơn khi UNESCO xem geotourism là một hướng phát triển du lịch bền vững cho các UNESCO Global Geoparks, còn Việt Nam hiện đã có 4 UNESCO Global Geoparks.

Du lịch địa chất là ngành đào tạo người học hiểu về di sản địa chất, cảnh quan, công viên địa chất, tài nguyên tự nhiên và cách biến các giá trị đó thành sản phẩm du lịch có tính trải nghiệm, giáo dục và phát triển bền vững. Điều này thể hiện rất rõ trong chương trình của Trường Đại học Mỏ – Địa chất khi ngành này đồng thời có các học phần về khoa học Trái Đất, đá và khoáng vật, địa mạo cảnh quan, di sản địa chất, công viên địa chất, hướng dẫn du lịch, marketing du lịch và thiết kế chương trình du lịch địa chất.

I.2 Phân biệt Du lịch địa chất với một số ngành gần

Điểm khác là ngành này không thiên hẳn về quản trị kinh doanh du lịch như lữ hành, cũng không đi sâu vào điều tra tài nguyên hay nghiên cứu địa chất thuần như Địa chất học. Chương trình học cho thấy người học vừa học địa chất, địa mạo, di sản địa chất, hang động, núi lửa, vừa học hướng dẫn du lịch, marketing du lịch, quản trị lữ hành và thiết kế chương trình du lịch địa chất.

II. Chương trình đào tạo ngành Du lịch địa chất

Chương trình của ngành này được xây theo hướng liên ngành rõ rệt. Sinh viên không chỉ học về du lịch mà còn phải hiểu nền tảng khoa học Trái Đất để có thể lý giải, thuyết minh và phát triển sản phẩm du lịch từ chính tài nguyên địa chất.

II.1 Kiến thức nền tảng

Ở giai đoạn đầu, sinh viên học các học phần nền như Toán cao cấp, Xác suất thống kê, Khoa học Trái Đất đại cương, Địa lý thế giới, Địa mạo cảnh quan, Lịch sử phát triển Trái Đất, Địa lý cảnh quan và địa lý du lịch, cùng với tiếng Anh và tin học. Nhóm kiến thức này giúp người học có nền tảng để hiểu cảnh quan, tài nguyên và cách phân tích giá trị của điểm đến.

II.2 Kiến thức chuyên ngành

Phần chuyên ngành là điểm làm nên sự khác biệt của Du lịch địa chất. Sinh viên học các nội dung như Nhập môn Du lịch địa chất, Đá và Khoáng vật, Địa chất và Tài nguyên địa chất Việt Nam, Di sản địa chất và công viên địa chất, Ứng dụng công nghệ thông tin trong Du lịch địa chất, Quản lý phát triển bền vững du lịch địa chất, Marketing du lịch, Thiết kế và tổ chức chương trình du lịch địa chất, Hướng dẫn du lịch, Tuyến điểm du lịch địa chất Việt Nam và thế giới. Ngoài ra còn có các học phần đặc thù như Núi lửa học và Hang động học.

II.3 Thực hành, thực tập và kỹ năng học được

Ngành này có khá nhiều phần học gắn với thực địa và thực hành như Thực tập địa chất tổng hợp, Thực tập Du lịch địa chất đại cương, Bảo tồn thiên nhiên kèm thực tập, Thực tập thiết kế và tổ chức các chương trình du lịch địa chất, Thực tập doanh nghiệp và Đồ án tốt nghiệp. Qua đó, sinh viên được rèn kỹ năng khảo sát tuyến điểm, thuyết minh, tổ chức chương trình, làm việc với doanh nghiệp và xử lý tình huống ngoài thực tế.

Học ngành này có khó không?

Du lịch địa chất không quá nặng theo kiểu kỹ thuật thuần, nhưng không phải ngành dễ học nếu chỉ thích đi đây đi đó. Cái khó nằm ở chỗ người học phải theo được cả hai mảng: hiểu kiến thức địa chất, cảnh quan, di sản tự nhiên và đồng thời biết tổ chức, truyền đạt, thiết kế trải nghiệm du lịch phù hợp với khách. Phần thực địa, khảo sát và học liên ngành là thử thách lớn nhất của ngành này.

III. Cơ hội nghề nghiệp và mức lương

Từ cấu trúc chương trình đào tạo có thể thấy Du lịch địa chất không chỉ hướng đến công việc hướng dẫn tour, mà còn mở ra các hướng như thiết kế sản phẩm, điều hành tour, phát triển tuyến điểm, truyền thông du lịch và làm việc tại các đơn vị gắn với công viên địa chất, khu bảo tồn, điểm di sản và doanh nghiệp lữ hành. Triển vọng của ngành cũng gắn với xu hướng phát triển geotourism bền vững trong các geopark và việc Việt Nam đang có 4 UNESCO Global Geoparks. Đây là một suy luận dựa trên chương trình đào tạo và bối cảnh phát triển thực tế của lĩnh vực.

III.1 Hướng dẫn viên du lịch, thuyết minh viên tại điểm di sản và trải nghiệm thiên nhiên

Đây là nhánh gần ngành nhất, nhất là với những bạn học tốt phần tuyến điểm, hướng dẫn du lịch và thuyết minh giá trị cảnh quan. Nơi làm việc phổ biến là công ty lữ hành, khu du lịch, điểm tham quan, khu bảo tồn, công viên địa chất hoặc mô hình du lịch cộng đồng.

Mức lương tham khảo hiện khá rộng: JobOKO ghi nhận hướng dẫn viên dưới 2 năm kinh nghiệm khoảng 6,5 triệu đồng/tháng, Saigontourist cho biết nếu dẫn tour đều đặn có thể đạt khoảng 10 đến 20 triệu đồng/tháng, còn một tin tuyển dụng vị trí Cultural & Heritage Tour Guide trên TopCV đang để mức 12 đến 14 triệu đồng/tháng. Đây nên được hiểu là vùng tham khảo theo loại tour, ngoại ngữ và tần suất dẫn đoàn, chứ không phải một mức cố định cho mọi nơi.

III.2 Điều hành tour, thiết kế chương trình và tổ chức tour trải nghiệm

Nhánh này rất sát với bản chất ngành vì chương trình học có các học phần như Thiết kế và tổ chức chương trình du lịch địa chất, Quản trị kinh doanh lữ hành và thực tập thiết kế chương trình. Công việc thường gặp là điều hành tour, tour operator, xây dựng lịch trình, kết nối dịch vụ, thiết kế tuyến điểm và kiểm soát chất lượng hành trình.

Trên TopCV, các mức đang được đăng cho nhóm này trải từ khoảng 7 đến 15 triệu đồng, 8 đến 12 triệu đồng, 10 đến 20 triệu đồng, đến 13 đến 20 triệu đồng/tháng; một số vị trí tour operator trên TopCV và VietnamWorks còn lên mức 700 đến 1.500 USD/tháng. Với sinh viên mới ra trường, có thể xem vùng 8 đến 15 triệu đồng/tháng là mốc tham khảo phổ biến hơn.

III.3 Phát triển sản phẩm du lịch, tư vấn tour và truyền thông sản phẩm điểm đến

Đây là hướng phù hợp với những bạn mạnh ở phần marketing, nghiên cứu tuyến điểm, xây dựng trải nghiệm và kể câu chuyện điểm đến. Với Du lịch địa chất, hướng này đặc biệt hợp khi làm các sản phẩm du lịch thiên nhiên, di sản, công viên địa chất hoặc tour trải nghiệm chuyên đề.

Thị trường hiện có tin tuyển Nhân viên Phát triển Sản phẩm Du lịch ở mức 13 đến 15 triệu đồng/tháng, có vị trí tới 20 triệu đồng/tháng; nếu đi theo hướng tư vấn tour hoặc sales tour gắn với sản phẩm, nhiều tin tuyển dụng đang để mức 15 đến 25 triệu đồng/tháng. Vì vậy, nhóm việc này có biên độ thu nhập khá rộng và thường phụ thuộc vào khả năng xây sản phẩm, ngoại ngữ và doanh số.

Nhìn chung, Du lịch địa chất là ngành có đầu ra không quá đại trà nhưng lại có nét riêng. Lợi thế cạnh tranh lớn nhất không nằm ở tên ngành, mà nằm ở việc bạn có hiểu tài nguyên, thuyết minh tốt, làm được thực địa và biến kiến thức địa chất thành trải nghiệm du lịch hấp dẫn hay không.

IV. Ai phù hợp với ngành này?

Du lịch địa chất phù hợp với những bạn thích khám phá thiên nhiên, cảnh quan, hang động, núi đá, núi lửa, di sản và văn hóa địa phương; đồng thời có hứng thú với việc kể chuyện điểm đến, hướng dẫn trải nghiệm và làm việc ngoài thực địa. Nếu bạn muốn theo một ngành vừa có yếu tố khoa học, vừa có yếu tố dịch vụ và sáng tạo sản phẩm, đây là lựa chọn khá thú vị.

Ngành này cũng hợp với người có khả năng quan sát, giao tiếp ổn, chịu di chuyển, học liên ngành tốt và không ngại học những phần kiến thức tự nhiên cơ bản. Ngược lại, nếu bạn chỉ muốn học du lịch theo hướng dịch vụ thuần, ít quan tâm đến địa chất, cảnh quan và tài nguyên tự nhiên, bạn nên cân nhắc kỹ trước khi chọn.