Ngành Âm nhạc học học gì, học trường nào, ra trường làm công việc gì?

Âm nhạc học là ngành dành cho những bạn muốn hiểu âm nhạc theo hướng học thuật, không chỉ dừng ở biểu diễn hay cảm thụ. Bài viết này sẽ giúp bạn hình dung rõ ngành học gì, ra trường làm gì, mức lương tham khảo ra sao và liệu bạn có hợp với ngành này không.

I. Giới thiệu chung về ngành Âm nhạc học

Âm nhạc học là ngành dành cho những bạn muốn hiểu âm nhạc theo hướng học thuật, không chỉ dừng ở biểu diễn hay cảm thụ. Bài viết này sẽ giúp bạn hình dung rõ ngành học gì, ra trường làm gì, mức lương tham khảo ra sao và liệu bạn có hợp với ngành này không.

Ngành Âm nhạc học là gì?

Âm nhạc học là ngành nghiên cứu âm nhạc dưới các góc độ như lịch sử âm nhạc, lý luận âm nhạc, phê bình âm nhạc, âm nhạc dân tộc học, phân tích tác phẩm và những vấn đề học thuật liên quan đến đời sống âm nhạc. Tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, đây là ngành đào tạo chính thức ở bậc đại học với mã ngành 7210201.

Tên tiếng Anh thường dùng là Musicology. Cách gọi này phổ biến trong môi trường đào tạo và nghiên cứu âm nhạc, dùng để chỉ lĩnh vực nghiên cứu khoa học về âm nhạc thay vì đào tạo biểu diễn thuần túy.

Âm nhạc học giữ vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu, hệ thống hóa tri thức âm nhạc, phê bình nghệ thuật, bảo tồn giá trị âm nhạc truyền thống và hỗ trợ phát triển đời sống âm nhạc đương đại. Việc các cơ sở lớn như Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam và Nhạc viện TP.HCM đều duy trì đào tạo, nghiên cứu sau đại học và ấn phẩm chuyên ngành cho thấy đây là lĩnh vực có vị trí riêng trong hệ sinh thái âm nhạc chuyên nghiệp.

Âm nhạc học khác gì với các ngành gần?

Khác với Biểu diễn âm nhạc, ngành Âm nhạc học không đặt trọng tâm vào kỹ năng sân khấu hay làm chủ nhạc cụ chính. Khác với Sáng tác âm nhạc, ngành này cũng không đi theo hướng sáng tạo tác phẩm mới là cốt lõi. So với Sư phạm âm nhạc, Âm nhạc học thiên về nghiên cứu, phân tích, lý luận, phê bình và khảo cứu âm nhạc hơn là đào tạo để dạy học âm nhạc ở trường phổ thông.

II. Chương trình đào tạo ngành Âm nhạc học

Chương trình đào tạo ngành Âm nhạc học thường đi theo hướng vừa trang bị nền tảng kiến thức âm nhạc, vừa rèn tư duy phân tích, nghiên cứu và viết học thuật. Vì vậy, đây là ngành phù hợp với người thích đào sâu bản chất âm nhạc hơn là chỉ đứng trên sân khấu biểu diễn.

Kiến thức nền tảng

Sinh viên thường học các học phần nền như kiến thức âm nhạc tổng hợp, phân tích âm nhạc, lịch sử âm nhạc, hình thức âm nhạc, hòa thanh và các khối kiến thức lý thuyết liên quan. Các yêu cầu tuyển sinh và đào tạo của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam cho thấy nhóm ngành Âm nhạc học gắn chặt với năng lực phân tích, viết tiểu luận và tư duy lý luận.

Kiến thức chuyên ngành

Ở phần chuyên sâu, người học thường tiếp cận các hướng như âm nhạc học, âm nhạc dân tộc học, phê bình âm nhạc, nghiên cứu tác phẩm, khảo cứu lịch sử và những vấn đề lý luận liên quan đến đời sống âm nhạc. Thông tin từ khoa chuyên môn của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam cho thấy các môn và chuyên ngành giảng dạy bao gồm Âm nhạc học, Âm nhạc dân tộc học, Phê bình âm nhạc cùng các nội dung liên quan như đọc tổng phổ, hợp xướng, phối khí.

Thực hành, nghiên cứu và kỹ năng nghề

Dù không mang tính biểu diễn đậm như các ngành nhạc cụ hay thanh nhạc, Âm nhạc học vẫn có phần thực hành riêng theo hướng học thuật. Sinh viên cần rèn kỹ năng đọc, nghe, phân tích tác phẩm, viết tiểu luận, trình bày quan điểm, nghiên cứu tài liệu và tiếp cận hoạt động phê bình hoặc biên tập nội dung âm nhạc. Việc các cơ sở đào tạo tiếp tục mở bậc thạc sĩ, tiến sĩ ngành Âm nhạc học cũng cho thấy kỹ năng nghiên cứu là trục rất quan trọng của ngành này.

Ngành này khó theo kiểu khác với biểu diễn. Cái khó nằm ở việc phải có nền tảng âm nhạc khá chắc, khả năng đọc hiểu tài liệu, tư duy phân tích và năng lực viết. Nếu bạn thích âm nhạc nhưng không thích nghiên cứu, không thích viết và không quen học theo hướng học thuật, bạn sẽ thấy ngành này khá kén người học.

III. Cơ hội nghề nghiệp và mức lương của ngành

Âm nhạc học không phải ngành có đầu ra đại trà, nhưng lại có nhiều hướng đi rõ trong hệ sinh thái âm nhạc, giáo dục và truyền thông. Sinh viên tốt nghiệp có thể làm trong nghiên cứu, giảng dạy, biên tập nội dung âm nhạc, phê bình nghệ thuật hoặc tham gia các đơn vị văn hóa và truyền thông có liên quan đến âm nhạc.

Nhánh 1. Nghiên cứu, giảng dạy và học thuật âm nhạc

Đây là nhánh sát ngành nhất. Bạn có thể làm tại cơ sở đào tạo âm nhạc, viện nghiên cứu, trung tâm văn hóa nghệ thuật hoặc tiếp tục học cao hơn để đi theo hướng nghiên cứu, giảng dạy và phát triển học thuật. Với nhóm việc làm gần với giáo dục âm nhạc, các nguồn tuyển dụng hiện nay cho thấy mức lương khởi điểm thường dao động khoảng 5 đến 8 triệu đồng/tháng với vị trí mới ra trường, và khoảng 7 đến 10 triệu đồng/tháng hoặc hơn khi đã có kinh nghiệm giảng dạy.

Đây là mức tham khảo theo mặt bằng tuyển dụng việc làm giáo viên âm nhạc, không phải mức cố định riêng của toàn bộ ngành Âm nhạc học.

Nhánh 2. Biên tập, phê bình và truyền thông âm nhạc

Một hướng đi khá phù hợp với Âm nhạc học là làm biên tập nội dung âm nhạc, viết bài chuyên môn, phê bình nghệ thuật, tham gia truyền thông hoặc phát triển nội dung cho các đơn vị giải trí và âm nhạc. Một số tin tuyển dụng hiện nay cho vị trí biên tập âm nhạc đưa ra mức lương khoảng 6 đến 8 triệu đồng/tháng hoặc 7 đến 12 triệu đồng/tháng, tùy nơi làm việc và yêu cầu công việc. Đây là nhóm việc làm hợp với người có khả năng viết, phân tích và cập nhật đời sống âm nhạc tốt.

Nhánh 3. Làm việc trong sản xuất, tổ chức và hệ sinh thái công nghiệp âm nhạc

Sinh viên tốt nghiệp cũng có thể mở rộng sang các vị trí liên quan đến phát triển nghệ sĩ, nghiên cứu xu hướng âm nhạc, hỗ trợ sản xuất, tổ chức sự kiện hoặc làm việc ở các đơn vị truyền thông giải trí. Với những vị trí gần ngành trong mảng sản xuất âm nhạc, một số tin tuyển dụng hiện nay đưa ra mức lương khoảng 10 đến 20 triệu đồng/tháng cho công việc music production ở doanh nghiệp âm nhạc. Đây vẫn là mức tham khảo vì còn phụ thuộc rất lớn vào kỹ năng thực hành, kinh nghiệm và mức độ phù hợp với môi trường thị trường.

Nơi làm việc phổ biến và triển vọng của ngành

Người học có thể làm việc tại học viện, nhạc viện, trường nghệ thuật, cơ quan nghiên cứu, đơn vị xuất bản hoặc truyền thông âm nhạc, trung tâm văn hóa, tổ chức nghệ thuật và doanh nghiệp giải trí. Triển vọng của ngành phụ thuộc nhiều vào năng lực chuyên môn, khả năng viết, nghiên cứu và thích nghi nghề nghiệp, nhưng đây vẫn là ngành có chỗ đứng riêng nhờ nhu cầu nghiên cứu, lưu trữ, phê bình và phát triển tri thức âm nhạc chuyên nghiệp.

IV. Ai phù hợp với ngành này?

Ngành này phù hợp với những bạn yêu âm nhạc nhưng không nhất thiết muốn đi theo con đường biểu diễn. Nếu bạn thích tìm hiểu lịch sử âm nhạc, thích phân tích tác phẩm, thích đặt câu hỏi vì sao một phong cách âm nhạc hình thành và phát triển, bạn sẽ dễ hợp với ngành này hơn nhiều so với các ngành đào tạo biểu diễn.

Ngành cũng hợp với những bạn có khả năng đọc, viết, tư duy logic và kiên nhẫn với việc nghiên cứu. Vì học Âm nhạc học không chỉ nghe và cảm thụ mà còn phải viết, phân tích, khảo cứu và trình bày quan điểm học thuật, nên người học cần có tinh thần đào sâu vấn đề và không ngại làm việc với tài liệu.

Ngoài ra, đây là lựa chọn phù hợp với những bạn muốn làm nghề trong hệ sinh thái âm nhạc theo hướng bền, sâu và chuyên môn hơn, như giảng dạy, nghiên cứu, biên tập hay truyền thông âm nhạc. Nếu bạn chỉ mong một ngành có lộ trình việc làm đại trà, dễ thấy ngay từ đầu và ít phụ thuộc vào năng lực cá nhân, bạn nên tìm hiểu thật kỹ trước khi chọn.