Ngành Gốm học gì, học trường nào, ra trường làm công việc gì?

Ngành Gốm phù hợp với những bạn yêu sáng tạo tạo hình, thích làm việc với chất liệu và muốn theo đuổi một lĩnh vực vừa có tính nghệ thuật vừa có khả năng ứng dụng vào sản phẩm thực tế. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ ngành học là gì, chương trình đào tạo ra sao, ra trường có thể làm gì và liệu bạn có phù hợp với ngành hay không.

1. Giới thiệu chung về ngành Gốm

Ngành Gốm không đơn thuần là học làm đồ thủ công. Đây là ngành đào tạo về tư duy tạo hình, thiết kế sản phẩm, xử lý chất liệu đất, men, màu và kỹ thuật tạo tác để tạo ra các sản phẩm gốm có giá trị thẩm mỹ và ứng dụng. Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp hiện đào tạo Thiết kế Gốm, cho thấy định hướng của ngành gắn rõ với thiết kế và sáng tạo sản phẩm.

Ngành Gốm là gì?

Ngành Gốm, có thể gọi bằng tên tiếng Anh là Ceramic Design hoặc Ceramics, là ngành học đào tạo người học về thiết kế, tạo hình, trang trí và phát triển sản phẩm gốm. Người học không chỉ làm việc với hình khối và bề mặt sản phẩm mà còn phải hiểu vật liệu, quy trình nung, men màu và khả năng ứng dụng sản phẩm trong đời sống, nội thất, trang trí và quà tặng nghệ thuật.

Gốm vẫn là một lĩnh vực có chỗ đứng rõ trong công nghiệp văn hóa và sản xuất ứng dụng. Theo Bộ Công Thương, gốm sứ Việt Nam tiếp tục tăng trưởng ở nhiều nhóm sản phẩm trong giai đoạn 2019 đến 2023, và 6 tháng đầu năm 2024 kim ngạch xuất khẩu gốm sứ đã phục hồi, tăng 9,5% so với cùng kỳ 2023. Điều này cho thấy sản phẩm gốm không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn gắn với thị trường tiêu dùng và xuất khẩu.

Phân biệt Gốm với một số ngành gần

Ngành Gốm khá gần với Điêu khắc, Thiết kế sản phẩm hay Thủ công mỹ nghệ, nhưng trọng tâm không giống nhau. Nếu Điêu khắc thiên về tạo hình nghệ thuật thuần túy, còn Thiết kế sản phẩm có phạm vi vật liệu rộng hơn, thì Gốm tập trung vào ngôn ngữ tạo hình và thiết kế trên chất liệu gốm, từ khâu ý tưởng đến sản phẩm hoàn thiện. Đây là ngành có bản sắc vật liệu rất riêng.

II. Chương trình đào tạo ngành Gốm

Ngành Gốm là ngành học thiên thực hành rất rõ. Sinh viên không chỉ học vẽ hay học đẹp mà còn phải trực tiếp làm sản phẩm, xử lý chất liệu và rèn tư duy thiết kế phù hợp với từng loại sản phẩm gốm. Theo thông tin từ Đại học Mỹ thuật Công nghiệp, sinh viên ngành Gốm được trang bị kiến thức kỹ thuật, tư duy thiết kế, kỹ năng tạo hình và thể hiện sản phẩm.

Kiến thức nền tảng

Ở giai đoạn đầu, sinh viên thường học nền tảng về hình họa, bố cục, màu sắc, tư duy tạo hình và mỹ thuật cơ sở. Đây là phần giúp người học có mắt nhìn thẩm mỹ, hiểu tỷ lệ, khối và ngôn ngữ tạo hình trước khi đi sâu vào chất liệu gốm. Vì là ngành mỹ thuật ứng dụng, phần nền này rất quan trọng.

Kiến thức chuyên ngành

Khi vào chuyên ngành, sinh viên đi sâu vào thiết kế sản phẩm gốm, tạo hình trên đất, xử lý bề mặt, men màu, kỹ thuật nung và hoàn thiện sản phẩm. Ngoài việc tạo ra tác phẩm có tính nghệ thuật, người học còn phải hiểu khả năng ứng dụng của sản phẩm trong không gian sống, trang trí và tiêu dùng. Đồ án tốt nghiệp ngành Gốm của Đại học Mỹ thuật Công nghiệp cũng cho thấy chương trình đào tạo hướng tới năng lực thiết kế và làm sản phẩm thực tế.

Thực hành, thực tập và kỹ năng học được

Đây là ngành cần làm rất nhiều bằng tay và bằng sản phẩm thật. Sinh viên thường phải phát triển ý tưởng, dựng mẫu, tạo hình, thử men, chỉnh sản phẩm sau nung và hoàn thiện bộ sản phẩm theo chủ đề. Qua quá trình đó, người học rèn được kỹ năng tạo hình, cảm nhận vật liệu, tư duy thẩm mỹ, kiên nhẫn trong quy trình và khả năng chuyển ý tưởng thành sản phẩm hữu hình.

Ngành Gốm không quá nặng về lý thuyết hàn lâm, nhưng khó ở chỗ đòi hỏi sự kết hợp giữa thẩm mỹ, tay nghề, cảm nhận vật liệu và độ bền trong thực hành. Nhiều sản phẩm phải qua nhiều lần chỉnh sửa, thử nghiệm men và xử lý kỹ thuật mới ra kết quả tốt. Nếu bạn chỉ thích ý tưởng mà không thích làm trực tiếp với chất liệu, bạn sẽ thấy ngành này khá vất vả.

III. Cơ hội nghề nghiệp và mức lương của ngành

Đầu ra của ngành Gốm không chỉ bó hẹp trong làm nghệ nhân. Thực tế, người học có thể đi theo các hướng như thiết kế sản phẩm gốm, phát triển mẫu cho doanh nghiệp, sản xuất ứng dụng, trang trí nội thất hoặc sáng tác độc lập. Đại học Mỹ thuật Công nghiệp cho biết sinh viên ngành Gốm có thể trở thành họa sĩ thiết kế gốm, được doanh nghiệp đón nhận hoặc tự làm chủ cơ sở sản xuất.

Nhánh 1. Thiết kế sản phẩm gốm cho doanh nghiệp

Đây là nhánh sát ngành nhất. Bạn có thể làm thiết kế sản phẩm gốm gia dụng, đồ trang trí, quà tặng, gốm mỹ nghệ hoặc phát triển mẫu mới cho xưởng và doanh nghiệp.

Theo JobsGO, mức lương trung bình của nhân viên thiết kế sản phẩm hiện khoảng 15,1 triệu đồng/tháng; các vị trí liên quan trên hệ thống cũng ghi nhận khoảng 10 đến 13 triệu đồng, 13 đến 17 triệu đồng hoặc 12 đến 25 triệu đồng tùy nơi làm việc và kinh nghiệm. Đây là mức tham khảo khá gần với đầu ra thiết kế ứng dụng của ngành.

Nhánh 2. Thiết kế không gian, trang trí và ứng dụng gốm trong nội thất

Một hướng đi khác là ứng dụng gốm trong không gian nội thất, trưng bày, décor hoặc phối hợp với các nhóm thiết kế 2D, 3D để phát triển sản phẩm và giải pháp trang trí.

Thị trường tuyển dụng thực tế có vị trí tại doanh nghiệp gốm sứ như Nhân viên Thiết kế Nội thất 3D với mức lương 10 đến 15 triệu đồng/tháng. Điều này cho thấy kỹ năng thiết kế từ ngành Gốm có thể mở rộng sang các mảng ứng dụng không gian và thương mại.

Nhánh 3. Sáng tác độc lập, phát triển thương hiệu hoặc làm chủ xưởng gốm

Ngành này cũng phù hợp với những người muốn đi theo hướng cá nhân hóa cao hơn như sáng tác gốm, mở studio, làm thương hiệu riêng hoặc phát triển xưởng sản xuất nhỏ. Đây là hướng đòi hỏi tay nghề, phong cách cá nhân và khả năng kết nối thị trường. Đại học Mỹ thuật Công nghiệp cho biết sinh viên ngành Gốm có thể làm chủ các cơ sở sản xuất gốm, cho thấy đây là ngành có dư địa khởi nghiệp tương đối rõ nếu người học đủ năng lực nghề.

Triển vọng của ngành Gốm vẫn tích cực nếu người học đi đúng hướng thiết kế và ứng dụng. Sự phục hồi của xuất khẩu gốm sứ, cùng nhu cầu với đồ gia dụng, quà tặng, décor và sản phẩm mang bản sắc riêng, giúp ngành này vẫn có thị trường. Tuy vậy, cơ hội tốt thường đến với người có phong cách thiết kế rõ, tay nghề ổn và hiểu nhu cầu ứng dụng thực tế thay vì chỉ dừng ở sáng tác cảm tính.

IV. Ai phù hợp với ngành này?

Ngành Gốm phù hợp với những bạn thích tạo hình, yêu chất liệu và có hứng thú với việc biến một ý tưởng thị giác thành sản phẩm thật. Nếu bạn thích đồ thủ công, sản phẩm trang trí, hình khối, bề mặt và màu men, đây là ngành khá đáng cân nhắc.

Ngành này cũng hợp với người có tính kiên nhẫn, cẩn thận và chấp nhận thử sai nhiều lần. Làm gốm không phải kiểu sáng tạo chỉ trên giấy, mà là quá trình phải chạm vào vật liệu, chỉnh sửa liên tục và chờ kết quả sau từng công đoạn. Người học cần có cả cảm xúc nghệ thuật lẫn sự bền bỉ nghề nghiệp.

Nếu bạn muốn theo một ngành vừa có tính nghệ thuật, vừa có thể đi vào thiết kế sản phẩm, trang trí, thương hiệu cá nhân hoặc sản xuất ứng dụng, ngành Gốm là lựa chọn phù hợp. Ngược lại, nếu bạn không thích thực hành thủ công, thiếu kiên nhẫn với quy trình vật liệu hoặc chỉ muốn học sáng tạo theo hướng số hóa hoàn toàn, bạn nên cân nhắc kỹ trước khi chọn.