Ngành Biểu diễn Nhạc cụ Phương Tây học gì, học trường nào, ra trường làm công việc gì?

Biểu diễn nhạc cụ phương Tây là ngành dành cho những bạn muốn theo đuổi con đường âm nhạc chuyên nghiệp bằng năng lực biểu diễn thực thụ. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ ngành học gì, học có khó không, ra trường làm việc ở đâu, thu nhập tham khảo ra sao và ai phù hợp với ngành này.

I. Giới thiệu chung về ngành Biểu diễn nhạc cụ phương tây

Đây là một ngành nghệ thuật có tính chuyên môn cao, đòi hỏi người học vừa có năng khiếu vừa có quá trình rèn luyện nghiêm túc. Muốn chọn đúng ngành, bạn cần hiểu rõ bản chất đào tạo của ngành này và phân biệt nó với các ngành âm nhạc gần kề.

Ngành Biểu diễn nhạc cụ phương Tây là gì?

Biểu diễn nhạc cụ phương Tây là ngành đào tạo người học theo hướng trở thành nghệ sĩ biểu diễn nhạc cụ chuyên nghiệp, có kiến thức âm nhạc nền tảng, kỹ thuật chuyên ngành và năng lực thực hành nghề nghiệp phù hợp với từng trình độ đào tạo. Ở Việt Nam, ngành này thuộc nhóm Nghệ thuật trình diễn, mã ngành đại học 7210207 tại một số cơ sở đào tạo chuyên sâu như Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam.

Tên tiếng Anh thường được dùng cho ngành là Performance of Western Instruments. Cách gọi này phản ánh đúng trọng tâm của ngành là đào tạo biểu diễn nhạc cụ phương Tây theo hướng chuyên nghiệp, không chỉ học nhạc lý mà còn phát triển năng lực trình diễn trên sân khấu và trong môi trường nghề nghiệp thực tế.

Tại các cơ sở đào tạo lớn, Biểu diễn nhạc cụ phương Tây thường bao gồm nhiều chuyên ngành nhạc cụ khác nhau như violin, viola, cello, double bass, flute, oboe, clarinet, bassoon, horn, trumpet, trombone, tuba, gõ giao hưởng, accordion, guitar, và ở một số thông báo tuyển sinh còn có organ. Điều này cho thấy đây là một ngành rộng về hướng nhạc cụ nhưng hẹp về chuyên môn, nghĩa là mỗi sinh viên sẽ đi rất sâu vào một nhạc cụ chính.

Ngành này góp phần đào tạo lực lượng biểu diễn cho dàn nhạc, nhà hát, trung tâm nghệ thuật, trường đào tạo âm nhạc và thị trường biểu diễn đương đại. Ngoài biểu diễn, người học còn có thể tham gia giảng dạy, tổ chức sự kiện nghệ thuật, kinh doanh nhạc cụ hoặc làm việc trong môi trường sản xuất âm nhạc, cho thấy vai trò của ngành không chỉ nằm ở sân khấu mà còn mở rộng sang giáo dục và công nghiệp sáng tạo.

Biểu diễn nhạc cụ phương Tây khác gì với Piano hay Nhạc Jazz?

Biểu diễn nhạc cụ phương Tây là một nhóm ngành bao gồm nhiều nhạc cụ phương Tây, trong khi Piano ở nhiều trường được tách thành một ngành riêng với mã đào tạo riêng. Còn Nhạc Jazz cũng thường là một ngành hoặc nhóm chuyên ngành riêng, thiên về phong cách biểu diễn, ngôn ngữ âm nhạc và kỹ năng ứng biến đặc thù, không hoàn toàn trùng với định hướng đào tạo nhạc cụ cổ điển hoặc hàn lâm của Biểu diễn nhạc cụ phương Tây.

II. Chương trình đào tạo ngành Biểu diễn nhạc cụ phương tây

Đây là ngành khó theo kiểu tích lũy lâu dài. Khó nhất không nằm ở khối lượng lý thuyết mà ở việc phải luyện tập bền bỉ trong nhiều năm, giữ kỷ luật cá nhân cao và chấp nhận tiến bộ chậm nhưng sâu. Nếu bạn chỉ thích âm nhạc ở mức cảm hứng mà không chịu được cường độ luyện tập lặp lại, ngành này sẽ khá áp lực.

Chương trình học của ngành này không đơn thuần là học chơi nhạc cụ. Người học phải đi qua quá trình rèn kỹ thuật, học kiến thức âm nhạc nền tảng, luyện tai nghe, tiết tấu, đọc bản nhạc và thực hành biểu diễn trong thời gian dài.

Kiến thức nền tảng được học

Sinh viên ngành này thường học các kiến thức cơ bản về âm nhạc như ký xướng âm, hòa thanh, phân tích tác phẩm, kiến thức âm nhạc tổng hợp và các học phần nền tảng liên quan. Một số tài liệu chuyên môn từ các cơ sở đào tạo cho thấy nhóm Biểu diễn nhạc cụ phương Tây được xếp thành nhóm chuyên ngành riêng trong quá trình học các môn kiến thức âm nhạc, vì đặc thù đào tạo gắn chặt với thực hành biểu diễn.

Kiến thức và kỹ năng chuyên ngành

Trọng tâm lớn nhất của chương trình là học nhạc cụ chính. Sinh viên phải luyện kỹ thuật tay nghề, xử lý tác phẩm, đọc và diễn giải bản nhạc, kiểm soát tiết tấu, sắc thái, phong cách biểu diễn và khả năng trình diễn độc tấu hoặc hòa tấu. Nội dung thi tuyển đầu vào của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam cũng cho thấy yêu cầu chuyên môn khá cao ngay từ đầu, với từng nhóm nhạc cụ có bộ tác phẩm, etude hoặc bài thi riêng.

Thực hành, hòa tấu và biểu diễn

Ngành này có tính thực hành rất cao. Quá trình học thường gắn với luyện tập cá nhân hằng ngày, học với giảng viên chuyên ngành, tham gia biểu diễn trước lớp, hòa tấu thính phòng, dàn nhạc hoặc các chương trình nghệ thuật. Đây là phần giúp sinh viên chuyển từ kỹ thuật cá nhân sang năng lực làm nghề thực tế, nhất là kỹ năng sân khấu và phối hợp biểu diễn với người khác.

III. Cơ hội nghề nghiệp và mức lương của ngành

Biểu diễn nhạc cụ phương Tây là ngành có đầu ra linh hoạt hơn nhiều người tưởng. Người học không chỉ đi theo con đường nghệ sĩ biểu diễn mà còn có thể giảng dạy, làm việc tại trung tâm nghệ thuật, tham gia tổ chức sự kiện hoặc mở rộng sang sản xuất âm nhạc và các công việc liên quan đến thị trường sáng tạo.

Nhánh 1. Nghệ sĩ biểu diễn, nhạc công, thành viên dàn nhạc hoặc biểu diễn tự do

Đây là nhánh sát ngành nhất. Bạn có thể làm nghệ sĩ biểu diễn độc lập, nhạc công biểu diễn tại các chương trình nghệ thuật, nhà hát, dàn nhạc, sự kiện hoặc các không gian âm nhạc chuyên nghiệp. Thu nhập của nhánh này thường biến động mạnh theo năng lực, danh tiếng, tần suất show và mạng lưới nghề nghiệp; các đơn vị tuyển dụng và người trong nghề đánh giá đây là lĩnh vực có mức thu nhập không giới hạn theo kinh nghiệm và cơ hội, vì vậy ở giai đoạn đầu thường nên hiểu theo hướng thu nhập chưa ổn định, có thể thấp ở thời gian đầu nhưng tăng rõ khi đã có tên tuổi hoặc lịch diễn đều.

Nhánh 2. Giảng dạy nhạc cụ tại trung tâm nghệ thuật, trường nhạc hoặc dạy cá nhân

Đây là hướng đi rất phổ biến với sinh viên tốt nghiệp ngành này. Bạn có thể làm trợ giảng, giáo viên nhạc cụ, giảng viên tại trung tâm nghệ thuật hoặc tự mở lớp dạy riêng nếu có năng lực chuyên môn và kỹ năng sư phạm tốt. Khảo sát tuyển dụng hiện nay cho thấy một số vị trí giáo viên piano full-time có mức lương khoảng 10 đến 20 triệu đồng/tháng, thậm chí có nơi tuyển ở mức 12 đến 22 triệu đồng/tháng; còn vị trí part-time hoặc lớp thử thường ở mức 3,5 đến 5 triệu đồng/tháng hoặc tính theo buổi.

Đây là nhánh tương đối ổn định hơn biểu diễn thuần túy.

Nhánh 3. Làm việc trong sản xuất âm nhạc, tổ chức nghệ thuật và hệ sinh thái sáng tạo

Một bộ phận sinh viên sau khi tốt nghiệp có thể mở rộng sang tổ chức sự kiện nghệ thuật, kinh doanh nhạc cụ, hỗ trợ sản xuất âm nhạc, phát triển nghệ sĩ hoặc làm trong môi trường studio, truyền thông giải trí. Một số tin tuyển dụng hiện nay cho thấy vị trí trợ lý sản xuất nhạc có mức lương khởi điểm khoảng 9 đến 13 triệu đồng/tháng, còn vị trí nhân viên sản xuất nhạc có thể tới 15 triệu đồng/tháng hoặc cao hơn với ứng viên có kinh nghiệm.

Nhánh này phù hợp với người muốn đi xa hơn biểu diễn thuần túy và thích môi trường công nghiệp sáng tạo.

Nơi làm việc phổ biến và triển vọng của ngành

Người học có thể làm việc tại nhà hát, dàn nhạc, trung tâm nghệ thuật, trường âm nhạc, cơ sở đào tạo năng khiếu, studio, công ty tổ chức sự kiện hoặc các đơn vị sản xuất nội dung âm nhạc. Triển vọng của ngành phụ thuộc nhiều vào năng lực cá nhân, nhưng bù lại đây là lĩnh vực có biên độ phát triển nghề khá rộng nếu bạn vừa chơi tốt nhạc cụ, vừa biết dạy, biết biểu diễn và biết thích nghi với thị trường âm nhạc hiện đại.

IV. Ai phù hợp với ngành này?

Ngành này phù hợp với những bạn thật sự yêu âm nhạc và có mong muốn theo đuổi nhạc cụ một cách nghiêm túc, lâu dài. Đây không phải lựa chọn hợp với tâm lý học thử cho biết, vì chỉ riêng việc luyện kỹ thuật hằng ngày cũng đã đòi hỏi sự bền bỉ rất lớn.

Ngành cũng phù hợp với những bạn có tai nghe tốt, cảm nhịp ổn, khả năng cảm thụ âm nhạc và chấp nhận rèn luyện trong khuôn khổ kỷ luật cao. Bên cạnh năng khiếu, người học cần có tính kiên trì, chịu sửa lỗi nhiều lần và không ngại đứng trước người khác để biểu diễn hoặc dạy học.

Ngoài ra, đây là ngành hợp với những bạn muốn sống trong môi trường nghệ thuật nhưng vẫn sẵn sàng đi theo nhiều hướng nghề khác nhau như biểu diễn, giảng dạy, hòa tấu, làm sự kiện hay sản xuất âm nhạc. Nếu bạn muốn một ngành có lộ trình nghề nghiệp cố định và ít phụ thuộc vào năng lực cá nhân, bạn nên cân nhắc kỹ hơn trước khi chọn.