Ngành Tài nguyên và Du lịch sinh thái học gì, học trường nào, ra trường làm công việc gì?

Tài nguyên và Du lịch sinh thái là ngành học dành cho những bạn quan tâm tới thiên nhiên, môi trường và phát triển du lịch theo hướng bền vững. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ ngành học này là gì, chương trình đào tạo gồm những gì, cơ hội việc làm ra sao và mình có phù hợp với ngành hay không.

1. Giới thiệu chung về ngành Tài nguyên và Du lịch sinh thái

Đây là ngành học kết hợp giữa quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, tổ chức hoạt động du lịch và phát triển điểm đến sinh thái. So với nhiều ngành du lịch thuần dịch vụ, ngành này nhấn mạnh hơn vào việc khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách hợp lý, gắn với bảo tồn và phát triển lâu dài.

Ngành Tài nguyên và Du lịch sinh thái là gì?

Tài nguyên và Du lịch sinh thái, có thể gọi bằng tên tiếng Anh là Ecotourism and Natural Resource Management hoặc trong một số cách diễn đạt gần nghĩa là Natural Resources and Ecotourism, là ngành đào tạo người học kiến thức và kỹ năng liên quan đến tài nguyên thiên nhiên, sinh thái, cảnh quan, môi trường, tổ chức hoạt động du lịch sinh thái và quản lý phát triển điểm đến theo hướng bền vững.

Trong bối cảnh nhiều địa phương phát triển du lịch xanh, du lịch cộng đồng và du lịch bền vững, ngành này có vai trò khá rõ. Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho biết du lịch bền vững ngày càng được xem là một hướng phát triển quan trọng, trong đó du lịch sinh thái, du lịch nông thôn và du lịch cộng đồng đều gắn với bảo tồn tài nguyên, tạo sinh kế cho cộng đồng và nâng cao giá trị điểm đến.

Phân biệt với một số ngành gần

Ngành này có điểm giao với Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, Du lịch học hoặc Quản lý tài nguyên môi trường, nhưng trọng tâm không hoàn toàn giống nhau. Nếu nhóm ngành lữ hành thiên nhiều về tổ chức tour, kinh doanh và dịch vụ khách du lịch, thì Tài nguyên và Du lịch sinh thái chú trọng hơn tới tài nguyên tự nhiên, hệ sinh thái, cảnh quan, phát triển sản phẩm du lịch sinh thái và quản lý điểm đến theo hướng bền vững.

II. Chương trình đào tạo ngành Tài nguyên và Du lịch sinh thái

Ngành này có cấu trúc học khá đặc thù vì không chỉ học về du lịch mà còn học về môi trường, hệ sinh thái và tài nguyên. Sinh viên cần hiểu vừa phần tài nguyên nền, vừa phần tổ chức và vận hành hoạt động du lịch sinh thái trong thực tế.

Kiến thức nền tảng

Ở giai đoạn đầu, sinh viên thường học các học phần đại cương và cơ sở như sinh thái học, tài nguyên thiên nhiên, môi trường, địa lý du lịch, cơ sở văn hóa, kỹ năng giao tiếp, tin học và ngoại ngữ. Đây là nhóm kiến thức giúp người học hiểu tài nguyên du lịch nằm ở đâu, có đặc điểm gì và vì sao phải khai thác hợp lý.

Kiến thức chuyên ngành

Phần chuyên ngành thường đi vào đánh giá tài nguyên du lịch, tổ chức du lịch sinh thái, quy hoạch và quản lý điểm đến, bảo tồn đa dạng sinh học, quản lý cảnh quan, du lịch cộng đồng, hướng dẫn du lịch sinh thái và phát triển sản phẩm du lịch gắn với thiên nhiên. Một số chương trình đào tạo cũng cho thấy sinh viên được tiếp cận cả mảng quản trị du lịch, quy hoạch phát triển du lịch sinh thái bền vững và tổ chức dịch vụ liên quan.

Kiến thức chuyên ngành

Đây là ngành cần đi thực tế khá nhiều. Sinh viên thường có các đợt khảo sát điểm đến, học cách nhận diện tài nguyên, đánh giá cảnh quan, xây dựng tuyến tham quan, tổ chức hoạt động trải nghiệm và làm việc với cộng đồng hoặc đơn vị quản lý khu du lịch sinh thái. Qua đó, người học rèn được kỹ năng thuyết minh, thiết kế sản phẩm du lịch, khảo sát thực địa, làm việc nhóm, giao tiếp với du khách và nhìn nhận các vấn đề môi trường trong phát triển du lịch.

Ngành này không quá nặng về tính toán, nhưng có độ khó riêng vì đòi hỏi học liên ngành. Bạn vừa phải hiểu thiên nhiên, tài nguyên và môi trường, vừa phải học cách tổ chức hoạt động du lịch, giao tiếp với khách và nhìn bài toán phát triển bền vững ở cấp điểm đến. Nếu không thích đi thực tế, không hứng thú với môi trường tự nhiên hoặc không muốn học cả hai mảng môi trường và du lịch, bạn có thể thấy ngành này khá kén người học.

III. Cơ hội nghề nghiệp và mức lương của ngành

Đầu ra của ngành này không nên hiểu theo kiểu chỉ làm hướng dẫn viên. Trên thực tế, sinh viên có thể đi theo một số nhánh khá rõ, bám vào phát triển sản phẩm du lịch sinh thái, vận hành tour và quản lý tài nguyên điểm đến.

Nhánh 1. Hướng dẫn và điều hành du lịch sinh thái

Đây là nhánh dễ hình dung nhất. Sau khi ra trường, bạn có thể làm hướng dẫn viên du lịch, điều hành tour, thiết kế chương trình tham quan sinh thái hoặc phụ trách vận hành tour tại công ty lữ hành, khu du lịch sinh thái, điểm du lịch cộng đồng hoặc đơn vị tổ chức trải nghiệm ngoài trời.

Theo JobsGO, mức lương hướng dẫn viên du lịch trung bình khoảng 8 triệu đồng/tháng, khoảng phổ biến 6 đến 10 triệu đồng/tháng; với người có kỹ năng tốt và kinh nghiệm dẫn tour chuyên biệt hoặc tour quốc tế, thu nhập có thể cao hơn đáng kể. Một số tin tuyển dụng điều hành tour gần đây cũng ghi nhận khoảng lương 8 đến 12 triệu đồng/tháng, hoặc 10 đến 15 triệu đồng/tháng tùy vị trí và kinh nghiệm. Đây là mức tham khảo thị trường.

Nhánh 2. Phát triển sản phẩm, quản lý điểm đến và du lịch cộng đồng

Sinh viên cũng có thể làm ở mảng xây dựng sản phẩm du lịch sinh thái, phát triển tuyến điểm, phối hợp với địa phương để tổ chức du lịch cộng đồng, hoặc hỗ trợ quản lý khu sinh thái, vườn quốc gia, khu bảo tồn, điểm du lịch nông thôn và các mô hình du lịch bền vững.

Nhánh này phù hợp với những bạn quan tâm đến phát triển địa phương, trải nghiệm bản địa và bảo tồn tài nguyên. Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho thấy du lịch cộng đồng và du lịch nông thôn đang được xem là hướng mang lại lợi ích phát triển bền vững cho cư dân bản địa, nên nhu cầu nhân lực hiểu cả tài nguyên lẫn tổ chức sản phẩm là khá thực tế.

Nhánh 3. Quản lý tài nguyên, môi trường và hỗ trợ quy hoạch du lịch sinh thái

Một hướng đi khác là làm tại các đơn vị nghiên cứu, quản lý hoặc tư vấn liên quan đến tài nguyên du lịch, môi trường và quy hoạch phát triển du lịch sinh thái. Theo giới thiệu chuyên ngành của Trường Đại học Nghệ An, người học có thể tham gia xây dựng, quản lý thực hiện các đề án tôn tạo cảnh quan phục vụ du lịch sinh thái, hướng dẫn du lịch sinh thái và các dịch vụ liên quan.

Nhánh này phù hợp với những bạn thích khảo sát, đánh giá tài nguyên, phát triển điểm đến và làm việc với các dự án có yếu tố bảo tồn.

Triển vọng nghề nghiệp

Triển vọng của ngành nhìn chung tích cực khi xu hướng du lịch bền vững, du lịch tái tạo, du lịch cộng đồng và du lịch gắn với trải nghiệm thiên nhiên ngày càng được quan tâm. Tuy vậy, đây là ngành có tính đặc thù, nên cơ hội tốt thường đến với người có ngoại ngữ, kỹ năng thực địa, khả năng giao tiếp và hiểu đúng về tài nguyên điểm đến chứ không chỉ học lý thuyết.

IV. Ai phù hợp với ngành này?

Ngành Tài nguyên và Du lịch sinh thái phù hợp với những bạn yêu thiên nhiên, thích khám phá địa phương, quan tâm tới môi trường và muốn làm công việc có liên quan tới phát triển du lịch bền vững. Nếu bạn thấy hứng thú với rừng, vườn quốc gia, khu bảo tồn, làng nghề, điểm du lịch cộng đồng hay các mô hình trải nghiệm ngoài trời, đây là ngành khá đáng cân nhắc.

Ngành này cũng hợp với người thích di chuyển, quan sát thực tế, giao tiếp tốt và có khả năng kết nối giữa kiến thức môi trường với nhu cầu của du khách. Ngoại ngữ, khả năng thuyết minh, tổ chức hoạt động và tinh thần trách nhiệm với tài nguyên là những điểm rất quan trọng nếu muốn theo nghề lâu dài.

Nếu bạn muốn theo một ngành vừa có yếu tố trải nghiệm, vừa có giá trị xã hội và môi trường, Tài nguyên và Du lịch sinh thái là lựa chọn phù hợp. Ngược lại, nếu bạn không thích đi thực tế, không hứng thú với thiên nhiên hoặc chỉ muốn làm việc hoàn toàn trong văn phòng, bạn nên cân nhắc kỹ trước khi chọn ngành này.