Ngành Luật quốc tế học gì, trường nào, ra trường cơ hội như nào?

Ngành Luật quốc tế phù hợp với những bạn muốn học luật trong bối cảnh xuyên biên giới, nơi pháp lý không chỉ gắn với quy định trong nước mà còn liên quan đến điều ước quốc tế, thương mại, đầu tư, quyền con người, biển, môi trường và hợp tác quốc tế. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu nhanh ngành là gì, học gì, ra trường làm gì, mức thu nhập tham khảo ra sao và ai phù hợp với ngành này.

1. Giới thiệu chung về ngành Luật quốc tế

Đây là ngành học dành cho người muốn theo đuổi pháp luật nhưng không chỉ dừng ở hệ thống pháp luật Việt Nam. Điểm đặc trưng của ngành là người học phải hiểu cả luật quốc tế lẫn pháp luật trong nước, đồng thời biết cách xử lý các vấn đề pháp lý có yếu tố nước ngoài và làm việc với nhiều hệ thống pháp luật khác nhau.

1.1 Ngành Luật quốc tế là gì?

Có thể hiểu ngắn gọn, Luật quốc tế (International Law) là ngành đào tạo kiến thức và kỹ năng để nghiên cứu, phân tích và áp dụng các quy phạm pháp lý điều chỉnh quan hệ quốc tế và các quan hệ có yếu tố nước ngoài. Ở góc độ đào tạo đại học, chương trình không chỉ dạy luật quốc tế theo nghĩa hẹp mà còn kết hợp lý luận pháp luật, pháp luật Việt Nam, luật so sánh và các kỹ năng nghề luật để sinh viên có thể làm việc trong môi trường pháp lý toàn cầu hóa.

Theo Học viện Ngoại giao, chương trình được thiết kế theo hướng gắn chặt kiến thức lý thuyết, thực tiễn và kỹ năng nghề luật; còn các nguồn của UEL cho thấy ngành này thường được triển khai theo các trục lớn như công pháp quốc tế, tư pháp quốc tế và luật quốc tế kinh tế.

Vai trò của ngành ngày càng rõ khi Việt Nam hội nhập sâu hơn với kinh tế và pháp lý quốc tế. Khoa Luật Quốc tế của Trường Đại học Luật TP.HCM xác định sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực pháp luật quốc tế gắn với yêu cầu hội nhập; Học viện Ngoại giao cũng nhấn mạnh mục tiêu đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người học, nhà tuyển dụng và xã hội trong bối cảnh pháp lý quốc tế ngày càng mở rộng.

Nói cách khác, đây là ngành có đất dụng võ ở cả khu vực công lẫn tư, nhất là nơi có hoạt động thương mại, đầu tư, hợp tác quốc tế và xử lý tranh chấp xuyên biên giới.

1.2 Phân biệt với các ngành gần

Luật quốc tế dễ bị nhầm với Luật kinh tế, Luật thương mại quốc tế và Quan hệ quốc tế.

• So với Luật kinh tế, Luật quốc tế không đi trọng tâm vào hoạt động kinh doanh trong nước mà thiên hơn về các quan hệ pháp lý vượt biên giới, điều ước, đầu tư, thương mại và tranh chấp quốc tế.
• So với Luật thương mại quốc tế, Luật quốc tế có phạm vi rộng hơn, ngoài thương mại và đầu tư còn bao gồm luật biển, nhân quyền, môi trường quốc tế, lãnh thổ, biên giới và nhiều vấn đề công pháp quốc tế khác.
• Còn nếu so với Quan hệ quốc tế, Luật quốc tế thiên về tư duy pháp lý, lập luận pháp luật và áp dụng quy phạm, trong khi Quan hệ quốc tế rộng hơn về chính trị, ngoại giao và phân tích chính sách.

2. Chương trình đào tạo ngành Luật quốc tế

Chương trình đào tạo của ngành này thường được thiết kế theo hướng vừa chắc nền pháp luật, vừa có chiều sâu quốc tế và kỹ năng nghề. Học viện Ngoại giao cho biết chương trình chú trọng kết hợp lý thuyết, thực tiễn và kỹ năng nghề luật; đồng thời bảo đảm sinh viên có khả năng làm việc với nhiều hệ thống pháp luật khác nhau, chứ không chỉ học luật quốc tế theo kiểu khái niệm thuần túy.

Mời các bạn tham khảo chương trình đào tạo ngành Luật quốc tế 4 năm tại Học viện Ngoại giao.

Chi tiết chương trình như sau:

3. Cơ hội nghề nghiệp và mức lương ngành

Đầu ra của ngành Luật quốc tế khá rộng. Theo Học viện Ngoại giao, sinh viên tốt nghiệp có thể làm tại cơ quan nhà nước có chức năng liên quan đến pháp luật quốc tế và hợp tác quốc tế, bộ phận pháp chế của doanh nghiệp, công ty luật trong và ngoài nước, các viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức liên chính phủ và tổ chức quốc tế phi chính phủ. Tuy vậy, mức lương không nên hiểu như một con số chung cho cả ngành, vì công việc trong doanh nghiệp, công ty luật hay compliance có cách trả lương rất khác nhau.

3.1 Chuyên viên pháp chế doanh nghiệp, hợp đồng và pháp lý nội bộ

Đây là hướng khá gần với số đông sinh viên mới ra trường, đặc biệt ở doanh nghiệp có hoạt động thương mại, dịch vụ hoặc giao dịch với đối tác nước ngoài. Công việc thường xoay quanh rà soát hợp đồng, tư vấn pháp lý nội bộ, hỗ trợ tuân thủ và kiểm soát rủi ro pháp lý.

Trên TopCV, vị trí Chuyên viên pháp chế tại Hà Nội đang được đăng ở mức 12 đến 17 triệu đồng/tháng với yêu cầu khoảng 1 năm kinh nghiệm. Với người mới tốt nghiệp, có thể xem đây là vùng tham khảo tương đối thực tế cho nhánh in-house legal giai đoạn đầu.

3.2 Chuyên viên pháp lý đầu tư nước ngoài, FDI và tư vấn pháp lý có yếu tố quốc tế

Đây là nhánh rất sát với bản chất của Luật quốc tế trong môi trường doanh nghiệp. Công việc có thể liên quan đến hồ sơ đầu tư nước ngoài, tư vấn pháp lý cho doanh nghiệp FDI, thủ tục IRC, visa, hợp đồng xuyên biên giới hoặc các vấn đề thương mại và đầu tư quốc tế.

Trên TopCV, vị trí Chuyên viên pháp lý đầu tư nước ngoài FDI IRC Visa đang được đăng ở mức 20 đến 25 triệu đồng/tháng với yêu cầu khoảng 2 năm kinh nghiệm. Ngoài ra, vị trí Chuyên viên luật có tiếng Anh ở môi trường pháp lý doanh nghiệp cũng xuất hiện với mức 10 đến 20 triệu đồng/tháng. Điều này cho thấy tiếng Anh pháp lý và trải nghiệm xử lý hồ sơ có yếu tố nước ngoài ảnh hưởng rất mạnh tới thu nhập của nhánh nghề này.

3.3 Kiểm soát tuân thủ, compliance và pháp lý tuân thủ

Nếu bạn thích môi trường chuẩn hóa, kiểm soát quy trình và quản trị rủi ro, đây là hướng rất đáng chú ý. Với ngành Luật quốc tế, compliance đặc biệt phù hợp khi doanh nghiệp hoạt động trong ngân hàng, tài chính, tập đoàn công nghệ hoặc chuỗi cung ứng có yếu tố xuyên biên giới.

Trên TopCV, vị trí Chuyên viên tuân thủ & hợp đồng được đăng ở mức 15 đến 18 triệu đồng/tháng; một vị trí Chuyên viên kiểm soát tuân thủ (Compliance) tại Woori Bank Vietnam ghi mức từ 18 triệu đồng/tháng. Đây là nhánh có xu hướng đánh giá cao người học luật biết kết hợp pháp lý, hợp đồng, quy trình và ngoại ngữ.

3.3 Triển vọng việc làm của ngành

Triển vọng của ngành nhìn chung tốt nếu bạn học chắc kiến thức và đầu tư nghiêm túc cho ngoại ngữ. Nền tảng của ngành cho phép bạn đi theo nhiều hướng từ pháp chế doanh nghiệp, đầu tư nước ngoài, công ty luật, tổ chức quốc tế cho tới nghiên cứu và giảng dạy.

Tuy nhiên, Luật quốc tế là ngành mà lợi thế cạnh tranh thường đến từ năng lực thật: đọc hiểu tài liệu pháp lý tiếng Anh, viết pháp lý tốt, tư duy hệ thống và khả năng làm việc với hồ sơ thực tế. Học viện Ngoại giao cũng cho biết sau tốt nghiệp, sinh viên còn có thể học tiếp lên sau đại học hoặc bổ sung các chứng chỉ nghề như luật sư, trọng tài viên, hòa giải viên, công chứng viên nếu muốn đi sâu hơn vào hành nghề.

4. Ai phù hợp với ngành này?

Luật quốc tế phù hợp với những bạn thích luật nhưng không muốn bó hẹp trong phạm vi pháp luật Việt Nam. Đây là ngành hợp với người thích đọc, thích tranh luận, có tư duy logic, biết phân tích văn bản và quan tâm tới các vấn đề như thương mại quốc tế, đầu tư nước ngoài, quyền con người, biển, môi trường hoặc hợp tác giữa các quốc gia.

Ngành cũng đặc biệt hợp với những bạn có nền tiếng Anh khá hoặc sẵn sàng học tiếng Anh nghiêm túc trong quá trình đại học. Bởi trong thực tế, nhiều học phần, hoạt động moot court, nghiên cứu, kiến tập và cơ hội nghề nghiệp của ngành đều gắn rất chặt với ngoại ngữ và khả năng làm việc trong môi trường đa hệ thống pháp luật.

Nếu bạn muốn theo một ngành luật có tính hội nhập cao, mở ra nhiều hướng nghề nghiệp nhưng đổi lại đòi hỏi sự bền bỉ và tự học mạnh, Luật quốc tế là lựa chọn đáng cân nhắc.