Ngành Khoa học hàng hải học gì, học trường nào, ra trường làm công việc gì?

Khoa học hàng hải là ngành học phù hợp với những bạn quan tâm đến tàu biển, cảng biển, vận tải biển và hoạt động quản lý trong lĩnh vực hàng hải. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ ngành học này gồm những hướng nào, chương trình đào tạo tập trung vào đâu, cơ hội việc làm ra sao và ai là người phù hợp với ngành.

I. Giới thiệu chung về ngành Khoa học hàng hải

Đây là ngành khá đặc thù, gắn với kinh tế biển, vận tải quốc tế và hệ thống cảng biển. Vì vậy, trước hết cần hiểu đúng bản chất ngành để tránh nhầm với Kỹ thuật tàu thủy hay Logistics thuần túy.

Ngành Khoa học hàng hải là gì?

Khoa học hàng hải, tên tiếng Anh được Trường Đại học Hàng hải Việt Nam dùng là Maritime Science, là ngành đào tạo nhân lực cho các hoạt động khai thác, điều hành, quản lý và bảo đảm hoạt động hàng hải. Ở bậc đại học, nhóm ngành này tại Trường Đại học Hàng hải Việt Nam hiện gồm các chuyên ngành như Điều khiển tàu biển, Khai thác máy tàu biển và Quản lý hàng hải.

Ngành hàng hải có vai trò quan trọng vì gắn trực tiếp với vận tải biển, cảng biển, logistics và kinh tế biển. Bộ Công Thương cho biết ngành hàng hải Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế trên thị trường châu Á, nhưng cũng đang đứng trước yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh, quy mô đội tàu và chất lượng dịch vụ trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Phân biệt Khoa học hàng hải với một số ngành gần

Khoa học hàng hải tập trung vào khai thác tàu, điều hành hoạt động hàng hải, quản lý cảng biển, an toàn hàng hải và vận tải biển. Trong khi đó, Kỹ thuật tàu thủy thiên về thiết kế, đóng mới và công nghệ kết cấu tàu. Nếu bạn thích hoạt động vận hành, quản lý và điều phối trong môi trường hàng hải hơn là thiết kế kỹ thuật con tàu, Khoa học hàng hải sẽ sát hơn. Đây là cách phân biệt có thể rút ra từ cơ cấu ngành đào tạo của Trường Đại học Hàng hải Việt Nam.

II. Chương trình đào tạo ngành Khoa học hàng hải

Chương trình đào tạo ngành này được xây dựng theo hướng vừa có nền tảng kỹ thuật hàng hải, vừa có kiến thức quản lý, pháp lý và thực hành nghề nghiệp. Với từng chuyên ngành, trọng tâm đào tạo sẽ có khác nhau, nhưng nhìn chung đều gắn chặt với môi trường làm việc thực tế của ngành hàng hải.

Tham khảo ngay chương trình đào tạo chuyên ngành Điều khiển tàu biển thuộc ngành Khoa học hàng hải của Trường Đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh:

III. Cơ hội nghề nghiệp và mức lương của ngành

Đầu ra của ngành Khoa học hàng hải khá rộng, nhưng có thể chia thành 3 nhánh nghề sát nhất với thực tế đào tạo và tuyển dụng hiện nay.

Nhánh 1. Điều hành, khai thác và vận hành tàu biển

Đây là nhóm việc làm gần với chuyên ngành Điều khiển tàu biển. Sinh viên tốt nghiệp có thể làm việc trong lĩnh vực khai thác tàu biển, điều hành hoạt động tàu, kiểm soát vận chuyển hàng hóa và các vị trí nghiệp vụ gắn với tàu biển. Đây là hướng đi phù hợp với những bạn thích môi trường nghề nghiệp năng động, tính kỷ luật cao và gắn chặt với vận tải biển quốc tế.

Về lương, với nhóm việc làm đầu vào liên quan đến vận tải, xuất nhập khẩu và logistics biển, JobsGO cho biết nhân viên xuất nhập khẩu có mức lương trung bình khoảng 14,5 triệu đồng/tháng; còn nhóm logistics tại Hà Nội thường ở khoảng 7 đến 10 triệu đồng/tháng với người mới, tăng lên 12 đến 15 triệu đồng/tháng sau vài năm kinh nghiệm. Đây là mức tham khảo, vì vị trí hàng hải thực tế còn phụ thuộc doanh nghiệp, chứng chỉ và tính chất công việc.

Nhánh 2. Quản lý hàng hải, cảng biển và dịch vụ hàng hải

Đây là nhánh rất sát với chuyên ngành Quản lý hàng hải. Theo thông tin tuyển sinh của Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, sinh viên tốt nghiệp có thể làm trong các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp liên quan đến quản lý hành chính cảng biển, an toàn hàng hải, khai thác cảng biển, môi trường hàng hải, kho vận bến bãi, đại lý và môi giới hàng hải, bảo hiểm hàng hải, giám định hàng hải, hải quan cảng biển và thanh tra hàng hải. Các vị trí cụ thể có thể là chuyên viên nghiệp vụ hàng hải, chuyên viên an toàn pháp chế, chuyên viên quản lý tàu, đại lý viên, giám định viên hoặc chuyên viên bảo hiểm hàng hải.

Mức lương của nhánh này biến động khá lớn theo vị trí. Trên TopCV, các vị trí khai báo hải quan hiện xuất hiện phổ biến ở khoảng 9 đến 15 triệu đồng/tháng hoặc 10 đến 13 triệu đồng/tháng. Với các vị trí chuyên viên, giám sát hoặc quản lý trong doanh nghiệp cảng biển, hãng tàu hoặc công ty logistics, thu nhập thực tế có thể cao hơn khi đã có kinh nghiệm và ngoại ngữ tốt.

Nhánh 3. Kinh doanh, logistics và dịch vụ chuỗi cung ứng liên quan hàng hải

Ngoài hướng tàu biển và quản lý nhà nước, người học còn có thể làm ở doanh nghiệp logistics, doanh nghiệp vận tải biển, công ty giao nhận, đại lý tàu biển hoặc các đơn vị khai thác chuỗi cung ứng có yếu tố cảng biển. Đây là nhóm việc làm phù hợp với những bạn thích tính kết nối thương mại, điều phối vận hành và môi trường doanh nghiệp. Bộ Công Thương cũng nhấn mạnh logistics là ngành kinh tế quan trọng, có giá trị gia tăng cao và gắn chặt với liên kết vùng, khu vực và quốc tế.

Về lương, JobsGO cho biết trong logistics, người mới thường nhận khoảng 7 đến 10 triệu đồng/tháng, có 2 đến 3 năm kinh nghiệm có thể lên 12 đến 15 triệu đồng/tháng, còn chuyên viên dày dạn hoặc quản lý có thể đạt 18 đến 25 triệu đồng/tháng hoặc cao hơn. Đây là nhóm số liệu phù hợp để tham khảo cho nhánh việc làm doanh nghiệp và logistics liên quan hàng hải.

IV. Ai phù hợp với ngành này?

Khoa học hàng hải phù hợp với những bạn thích môi trường nghề nghiệp gắn với biển, tàu, cảng, vận tải quốc tế và hoạt động quản lý vận hành. Nếu bạn hứng thú với kinh tế biển và muốn theo một ngành có yếu tố quốc tế rõ, đây là lựa chọn đáng cân nhắc.

Ngành này cũng phù hợp với những bạn có tính kỷ luật, tư duy logic, khả năng thích nghi và tinh thần trách nhiệm cao. Đặc thù của lĩnh vực hàng hải là yêu cầu tuân thủ quy chuẩn, an toàn và làm việc trong môi trường có tính tổ chức chặt chẽ, nên sự nghiêm túc trong học tập và làm việc rất quan trọng.

Nếu bạn định hướng làm trong hãng tàu, cảng biển, doanh nghiệp logistics, cơ quan quản lý hàng hải hoặc các dịch vụ chuyên môn liên quan đến vận tải biển, ngành này khá phù hợp. Ngược lại, nếu bạn chỉ thích thiết kế kỹ thuật cơ khí tàu hoặc không hứng thú với môi trường biển và vận hành quốc tế, bạn nên cân nhắc thêm để chọn ngành sát hơn.